Có bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, tuyến giáp mà muốn mang thai: cần chuẩn bị gì?

Có bệnh tăng huyết áp, tiểu đường hay bệnh tuyến giáp, mẹ vẫn có thể mang thai và sinh con khỏe mạnh. Điều quan trọng là chuẩn bị trước, không để có thai khi bệnh đang chưa ổn.

Mẹ nên gặp bác sĩ điều trị bệnh và bác sĩ sản khoa trước khi ngừng tránh thai. Hai việc cần làm là đưa bệnh về mức ổn định và rà soát lại thuốc đang dùng.

Vì sao mẹ có bệnh mạn tính cần chuẩn bị kỹ hơn?

Mang thai làm cơ thể thay đổi nhiều, từ lượng máu, nội tiết tới nhu cầu dinh dưỡng. Bệnh đang ổn có thể thay đổi khi có thai. Ngược lại, bệnh chưa kiểm soát tốt cũng ảnh hưởng tới thai.

Theo hướng dẫn quốc gia của Bộ Y tế, tăng huyết áp và đái tháo đường cần được sàng lọc trước khi có thai. Phụ nữ có nguy cơ cao cần được tư vấn lập kế hoạch mang thai. Khi có thai, mẹ nên theo dõi tại cơ sở đủ điều kiện quản lý thai nguy cơ cao.

Một lý do nữa là thời điểm. Nhiều mẹ chỉ biết mình có thai sau vài tuần, trong khi thuốc đang dùng có thể cần đổi từ trước. Vì vậy, kế hoạch nên bắt đầu từ trước khi có thai.

Tiểu đường có từ trước khi mang thai

Phần này nói về tiểu đường type 1 hoặc type 2 đã có từ trước, không phải tiểu đường thai kỳ. Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), mẹ có tiểu đường dễ có con to hơn bình thường. Điều này làm tăng khả năng sinh khó, phải khởi phát chuyển dạ hoặc mổ lấy thai.

NHS cũng cho biết nguy cơ sẩy thai cao hơn. Bé có nguy cơ dị tật cao hơn một chút, nhất là ở tim và hệ thần kinh. Mang thai còn có thể làm bệnh ở mắt và thận do tiểu đường nặng thêm.

Tin tốt là kiểm soát đường huyết tốt trước và trong thai kỳ giúp giảm các nguy cơ này. NHS khuyên:

• Đưa chỉ số HbA1c, một xét nghiệm máu đánh giá mức kiểm soát đường huyết, về mức không quá 48 mmol/mol (6,5%) nếu được.
• Nếu HbA1c trên 86 mmol/mol (10%), nên hoãn có thai cho tới khi chỉ số giảm xuống.
• Tiếp tục dùng biện pháp tránh thai cho tới khi đường huyết được kiểm soát.
• Bác sĩ có thể đổi thuốc uống sang tiêm insulin, có hoặc không kèm thuốc uống khác. Mẹ dùng theo đúng chỉ định.

Về axit folic, Bộ Y tế khuyến nghị liều chung 400–800 mcg mỗi ngày, ít nhất 3 tháng trước khi có thai. Ở Anh, người có tiểu đường được kê liều cao hơn. Mẹ hãy hỏi bác sĩ liều phù hợp với mình.

Tăng huyết áp

Tăng huyết áp thường không gây khó chịu, nhưng có thể nghiêm trọng khi mang thai. Theo NHS, mẹ đã có tăng huyết áp từ trước dễ bị tiền sản giật hơn. Đây là bệnh của bánh nhau, làm huyết áp tăng và có thể ảnh hưởng thận, gan, não.

Nếu đang uống thuốc hạ huyết áp và muốn có con, mẹ hãy gặp bác sĩ trước. NHS giải thích một số thuốc hạ huyết áp có thể không an toàn khi mang thai.

Các thuốc này có thể làm giảm lượng máu tới bánh nhau và em bé. Vì vậy bác sĩ có thể đổi sang thuốc khác trước khi mẹ có thai.

Vận động mỗi ngày như đi bộ, bơi và ăn uống lành mạnh giúp giữ huyết áp ổn định. Bộ Y tế cũng khuyên khám sức khỏe định kỳ hằng năm và điều trị bệnh huyết áp, tim mạch trước khi có thai.

Bệnh tuyến giáp

Suy giáp

Suy giáp là khi tuyến giáp làm ra quá ít hormone. Theo NHS, mẹ bị suy giáp đang định có con nên báo bác sĩ. Mẹ sẽ cần xét nghiệm thêm và nhiều khả năng phải chỉnh liều thuốc khi mang thai.

Suy giáp không điều trị làm tăng nguy cơ tiền sản giật, dị tật, sinh non hoặc sẩy thai. Điều trị đúng thường giúp phòng các biến chứng này.

Cường giáp

Cường giáp là khi tuyến giáp hoạt động quá mức. NHS lưu ý một số thuốc kháng giáp có thể gây hại cho thai, nên cần tránh thai hiệu quả khi dùng. Nếu lỡ có thai, mẹ báo bác sĩ ngay.

Người điều trị bằng i-ốt phóng xạ được NHS khuyên tránh có thai ít nhất 6 tháng sau đó. Vì vậy, mẹ nên bàn với bác sĩ cách điều trị phù hợp với kế hoạch sinh con.

Kế hoạch chung cho mẹ có bệnh mạn tính

1. Hẹn khám sớm: Bộ Y tế khuyến khích tư vấn trước khi có thai từ 1 đến 2 năm. Mẹ nên gặp cả bác sĩ điều trị bệnh và bác sĩ sản khoa.
2. Mang theo toàn bộ thuốc đang dùng, kể cả thuốc không kê đơn và thực phẩm bổ sung, để bác sĩ rà soát.
3. Không tự ngừng thuốc. Ngừng đột ngột có thể làm bệnh nặng lên, hại cho cả mẹ và bé.
4. Tránh thai cho tới khi bác sĩ đồng ý rằng bệnh đã đủ ổn để mang thai.
5. Bắt đầu uống axit folic theo liều bác sĩ chỉ định, ít nhất 3 tháng trước khi có thai.
6. Giữ lối sống lành mạnh: ăn đủ chất, vận động đều, giữ cân nặng hợp lý, bỏ thuốc lá và rượu bia.