Đang dùng thuốc mà muốn có thai: cần hỏi bác sĩ những gì?

NHS là Hệ thống Y tế Quốc gia Anh. Theo NHS, hầu hết thuốc dùng khi mang thai đều đi qua nhau thai và tới em bé. Vì vậy, nếu đang dùng thuốc mà muốn có con, mẹ nên gặp bác sĩ trước khi ngừng tránh thai.

Bác sĩ sẽ xem thuốc nào giữ nguyên, thuốc nào cần đổi, thuốc nào nên ngừng. Điều quan trọng nhất là không tự ý ngừng hay đổi thuốc khi chưa hỏi bác sĩ.

Vì sao cần rà soát thuốc từ trước khi có thai?

Dùng thuốc khi mang thai rất phổ biến. Số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho thấy điều đó. Cứ 10 phụ nữ thì khoảng 9 người dùng thuốc khi mang thai.

Khoảng 7 trong 10 người dùng ít nhất một thuốc kê đơn. Vì vậy, chuyện thuốc men nên được tính đến ngay từ khi chuẩn bị mang thai.

Nhiều mẹ chỉ biết mình có thai sau vài tuần, khi đã dùng thuốc suốt thời gian đó. CDC cho rằng lập kế hoạch điều trị từ trước khi có thai giúp giữ an toàn cho cả mẹ và bé.

Một số thuốc có thể gây hại cho thai, còn nhiều thuốc khác ít có khả năng gây hại. Chỉ bác sĩ mới cân nhắc được lợi ích và nguy cơ cho từng người. NHS nhấn mạnh: ngừng thuốc đang giúp mẹ khỏe có thể gây hại cho cả mẹ và bé.

Những loại thuốc cần đặc biệt chú ý

Thuốc trị mụn chứa isotretinoin

NHS cho biết không được dùng isotretinoin khi mang thai hoặc đang cố có thai. Thuốc có thể gây sẩy thai hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển của bé. Mẹ cần ngừng thuốc ít nhất 1 tháng trước khi bắt đầu cố có thai.

Valproate, thuốc điều trị động kinh và rối loạn lưỡng cực

Theo NHS, valproate không được khuyến nghị khi mang thai. Thuốc có thể gây dị tật và ảnh hưởng tới khả năng học tập, hành vi của trẻ sau này.

Tuy vậy, người đang dùng valproate để trị động kinh hay rối loạn lưỡng cực không được tự ngừng thuốc. Ngừng đột ngột có thể làm bệnh nặng lên. Mẹ cần gặp bác sĩ để bàn cách điều trị khác trước khi có thai.

Bố cũng cần lưu ý. NHS khuyên nam giới dùng valproate nên bàn với bác sĩ nếu định có con trong vòng một năm tới. Trong lúc dùng thuốc và ít nhất 3 tháng sau khi ngừng, hai vợ chồng nên dùng biện pháp tránh thai.

Thuốc không kê đơn, thuốc nam và thực phẩm bổ sung

Thuốc mua tự do ở hiệu thuốc, kể cả thuốc giảm đau, cũng cần hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi dùng. Theo NHS, không phải thuốc "tự nhiên" nào cũng an toàn khi mang thai. Một số sản phẩm kém chất lượng có thể lẫn chất độc như chì.

NHS khuyên không dùng thuốc thảo dược khi đang cố có thai. Hướng dẫn của Bộ Y tế về chăm sóc trước khi có thai cũng có lời dặn tương tự. Mẹ nên tránh kháng sinh mạnh và thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.

Những câu hỏi mẹ nên hỏi bác sĩ

Mẹ có thể chép danh sách này ra giấy, ghi câu trả lời ngay tại buổi khám:

1. Thuốc tôi đang dùng có ảnh hưởng tới thai không? Có cần đổi sang thuốc khác trước khi có thai không?
2. Nếu đổi hoặc ngừng thuốc, bao lâu sau tôi mới nên bắt đầu có thai?
3. Khi có thai, liều thuốc có cần thay đổi không? Bao lâu thì tôi cần tái khám?
4. Nếu lỡ có thai khi đang dùng thuốc, tôi cần làm gì trước tiên?
5. Khi bị cảm, sốt, đau đầu, tôi có thể dùng thuốc gì và liều bao nhiêu?
6. Thuốc nam, thực phẩm bổ sung tôi đang uống có cần ngừng không?
7. Chồng tôi đang dùng thuốc dài ngày, có cần hỏi bác sĩ không?
8. Tôi nên uống axit folic liều bao nhiêu và từ khi nào?

Với câu hỏi cuối, Bộ Y tế khuyến nghị uống axit folic 400–800 mcg mỗi ngày, ít nhất 3 tháng trước khi có thai. Người từng sinh con bị dị tật ống thần kinh cần liều cao hơn, theo chỉ định của bác sĩ.

Chuẩn bị gì khi đi khám?

• Mang theo toàn bộ thuốc đang dùng: vỉ, lọ, hộp thuốc và đơn thuốc cũ. CDC khuyên kể hết thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược, thực phẩm bổ sung và vitamin.
• Báo mình đang cố có thai mỗi khi đi khám bệnh khác hay khám răng, trước khi được kê đơn.
• Cẩn thận với thông tin trên mạng. CDC lưu ý nhiều trang mạng đưa danh sách thuốc "an toàn" khi mang thai. Nhưng với nhiều thuốc trong đó, bằng chứng an toàn chưa đủ.
• Lỡ uống thuốc trước khi biết có thai, mẹ đừng hoảng. CDC cho biết nhiều thuốc ít có khả năng gây hại; hãy hỏi bác sĩ để được đánh giá.