Xét nghiệm rubella, viêm gan B, HIV, giang mai trước khi mang thai: vì sao cần?

Rubella, viêm gan B, HIV và giang mai đều có thể truyền từ mẹ sang con. Bệnh có thể lây khi đang mang thai, lúc sinh, có bệnh còn lây qua sữa mẹ. Nhiều người mang bệnh mà không thấy khó chịu gì.

Xét nghiệm máu trước khi có thai giúp mẹ biết mình cần tiêm phòng hay cần điều trị. Làm sớm thì có đủ thời gian xử lý, để bé được bảo vệ ngay từ những tuần đầu.

Vì sao nên xét nghiệm từ trước khi có thai?

Bộ Y tế có hướng dẫn quốc gia về chăm sóc trước khi có thai. Theo đó, bác sĩ cần hỏi kỹ tiền sử các bệnh lây qua đường tình dục như giang mai, HIV, viêm gan B. Bác sĩ cũng hỏi mẹ từng mắc rubella, sởi hay thủy đậu chưa.

Làm xét nghiệm trước khi có thai mang lại ba lợi ích chính:

• Phát hiện bệnh không có triệu chứng: CDC là Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ. Cơ quan này lưu ý một người có thể mắc giang mai mà không hề biết. Chỉ xét nghiệm mới trả lời chắc chắn.
• Kịp tiêm phòng: vắc xin rubella là vắc xin sống, không tiêm khi đang mang thai. Biết mình chưa có miễn dịch, mẹ tiêm trước rồi chờ đủ thời gian mới có thai.
• Kịp điều trị và lên kế hoạch: giang mai chữa được bằng kháng sinh. Người nhiễm HIV hay viêm gan B được hướng dẫn cách giảm nguy cơ lây cho con.

Rubella: xét nghiệm để biết có cần tiêm phòng

Rubella, còn gọi là sởi Đức, thường nhẹ ở người lớn. Nhưng nếu mẹ mắc khi đang mang thai, virus có thể gây bất thường cho thai. Theo CDC, tổn thương nặng nhất khi mẹ nhiễm sớm, đặc biệt trong 12 tuần đầu.

Xét nghiệm máu tìm kháng thể rubella cho biết mẹ đã có miễn dịch hay chưa. Kháng thể là chất cơ thể tạo ra sau khi tiêm phòng hoặc sau khi mắc bệnh. Chưa có kháng thể thì mẹ nên tiêm vắc xin.

Phụ nữ chưa từng tiêm vắc xin sởi, quai bị, rubella nên tiêm bù. Bộ Y tế khuyên tiêm trước khi định mang thai từ 1 đến 3 tháng, theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Khoảng cách cụ thể tùy loại vắc xin. CDC đưa ra mốc tối thiểu là 4 tuần sau tiêm.

Vắc xin này không tiêm khi đang mang thai. Nếu lỡ tiêm rồi mới biết có thai, hướng dẫn của Bộ Y tế nêu rõ đây không phải lý do để bỏ thai. Mẹ chỉ cần báo bác sĩ để được theo dõi thai kỳ phù hợp.

Viêm gan B: bảo vệ bé ngay trong 12 giờ đầu

Virus viêm gan B lây qua máu và dịch cơ thể. Mẹ mang virus có thể truyền cho con trong giai đoạn quanh lúc sinh. Theo CDC, trẻ bị nhiễm viêm gan B có khoảng 90% khả năng chuyển thành nhiễm mạn tính, tức là mang bệnh lâu dài.

CDC khuyến nghị trẻ sinh ra từ mẹ mang virus được tiêm hai mũi trong vòng 12 giờ sau sinh. Đó là vắc xin viêm gan B và huyết thanh kháng viêm gan B. Vì vậy, bác sĩ cần biết trước tình trạng của mẹ.

Trước khi có thai, kết quả xét nghiệm giúp mẹ chọn bước tiếp theo:

• Chưa nhiễm, chưa có miễn dịch: Bộ Y tế khuyên tiêm vắc xin viêm gan B trước khi có thai.
• Đang mang virus: mẹ nên khám chuyên khoa để đánh giá gan và được theo dõi suốt thai kỳ. Bác sĩ sẽ quyết định có cần dùng thuốc hay không.

HIV và giang mai: điều trị sớm giúp giảm nguy cơ cho bé

HIV

NHS là Hệ thống Y tế Quốc gia Anh. Theo NHS, nếu không điều trị, HIV có thể lây sang con trong thai kỳ, khi sinh hoặc khi bú mẹ. Nguy cơ này giảm rất nhiều nếu mẹ được chăm sóc chuyên khoa, dùng thuốc đều và có kế hoạch sinh phù hợp.

Bộ Y tế hướng dẫn phụ nữ nhiễm HIV muốn có thai cần được tư vấn tại cơ sở điều trị HIV. Mục đích là chọn thời điểm có thai hợp lý để hạn chế tối đa việc lây cho con. Cách sinh và cách nuôi con sau sinh cũng sẽ được bác sĩ tư vấn riêng.

Giang mai

Giang mai không được điều trị có thể lây sang thai, gọi là giang mai bẩm sinh. Theo CDC, bệnh có thể gây sẩy thai, thai chết lưu, sinh non, trẻ nhẹ cân hoặc tử vong sau sinh.

Giang mai chữa được bằng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ. Theo NHS, điều trị càng sớm thì nguy cơ lây sang bé càng thấp. Chồng cũng nên được khám, xét nghiệm và điều trị nếu cần.

Đi xét nghiệm thế nào và cần lưu ý gì?

• Các xét nghiệm này đều làm từ mẫu máu lấy ở tay. Mẹ có thể làm cùng buổi khám tiền sản.
• Với HIV, giang mai, viêm gan B, kết quả âm tính nghĩa là không phát hiện nhiễm. Với rubella thì khác: có kháng thể mới là đã được bảo vệ.
• Bác sĩ sẽ giải thích kết quả và cho làm thêm xét nghiệm khi cần.
• Chồng cũng nên xét nghiệm. Hướng dẫn của Bộ Y tế nhấn mạnh tư vấn tình dục an toàn và phòng các bệnh lây qua đường tình dục.

Khi đã có thai, mẹ vẫn được xét nghiệm lại. Hướng dẫn của Bộ Y tế đề nghị xét nghiệm HIV, giang mai, viêm gan B càng sớm càng tốt trong thai kỳ. CDC cũng khuyên sàng lọc viêm gan B ở mỗi lần mang thai, kể cả khi đã từng xét nghiệm.