Giữ vững tinh thần khi điều trị hiếm muộn: vợ chồng cần biết gì?

Điều trị hiếm muộn thường kéo dài, tốn kém và có nhiều lần chờ đợi kết quả. Cơ quan quản lý hỗ trợ sinh sản Anh (HFEA) ví quá trình này như một chuyến tàu lượn cảm xúc. Lo âu, buồn bã, mệt mỏi là phản ứng thường gặp, không phải dấu hiệu yếu đuối.

Tin tốt là có nhiều cách giúp vợ chồng giữ vững tinh thần. Chuẩn bị trước, chia sẻ với nhau và tìm hỗ trợ đúng lúc đều có ích.

Vì sao điều trị hiếm muộn dễ gây căng thẳng?

• Nhiều điều chưa biết trước: mỗi bước đều có kết quả chờ đợi, như số trứng, số phôi, ngày thử thai.
• Có thể cần nhiều lần: Mayo Clinic cho biết có thai thường cần hơn một lần điều trị.
• Chi phí lớn: nhiều cặp vợ chồng phải cân nhắc tài chính ở mỗi lần.
• Áp lực từ người xung quanh: câu hỏi "bao giờ có con" có thể khiến vợ chồng thấy nặng nề.

Người chồng cũng bị ảnh hưởng. HFEA dẫn nghiên cứu cho thấy hơn một nửa nam giới không muốn nói về chuyện sinh sản với vợ. Dù vậy, họ cũng có nguy cơ buồn bã, xấu hổ, tức giận hay trầm cảm như phụ nữ.

Trước khi bắt đầu: chuẩn bị và đặt giới hạn

Mayo Clinic gợi ý vợ chồng nên chuẩn bị từ sớm:

• Hiểu rõ từng bước: nhờ bác sĩ giải thích quy trình, thời gian, những gì có thể xảy ra. Biết trước giúp bớt bất ngờ.
• Đặt giới hạn: cùng nhau quyết định sẽ thử bao nhiêu lần, chi bao nhiêu, và chịu được đến đâu về tinh thần.
• Nghĩ về các lựa chọn khác: như dùng trứng hoặc tinh trùng hiến tặng, nhận con nuôi. Theo Mayo Clinic, nghĩ đến sớm giúp giảm lo âu khi điều trị.

Vợ chồng cũng nên thống nhất sẽ kể chuyện điều trị với ai. Có người muốn chia sẻ rộng, có người chỉ muốn vài người thân biết. Không có lựa chọn nào đúng hay sai.

Trong quá trình điều trị

Chăm sóc bản thân

Theo Mayo Clinic, những thói quen sau giúp tinh thần ổn định hơn:

• Ngủ đủ, ăn uống lành mạnh và vận động nhẹ nhàng đều đặn.
• Tìm cách thư giãn hợp với mình: thiền chánh niệm, yoga, viết nhật ký, sở thích riêng.
• Nói ra cảm xúc của mình, kể cả tức giận, buồn bã hay cảm giác có lỗi.
• Giữ liên lạc với người thân, bạn bè đáng tin.

Vợ chồng cùng nhau

• Cùng đi khám khi có thể, để hai người nghe cùng một thông tin.
• Chia việc: một người nhớ lịch hẹn, người kia lo giấy tờ, chi phí.
• Dành thời gian cho nhau ngoài chuyện điều trị, như đi dạo, ăn tối, xem phim.
• Lắng nghe mà không vội khuyên. Đôi khi người kia chỉ cần được thấu hiểu.

Tìm người có cùng trải nghiệm

HFEA cho biết gia đình, bạn bè là nguồn an ủi lớn, nhưng không phải ai cũng hiểu hết chuyện điều trị. Nói chuyện với người từng trải qua có thể giúp mẹ thấy bớt đơn độc. Mẹ có thể hỏi cơ sở điều trị có nhóm hỗ trợ bệnh nhân hay không.

Khi kết quả chưa như mong đợi

Nhận tin chưa có thai có thể rất đau lòng, dù vợ chồng đã cố không đặt quá nhiều hy vọng. HFEA khuyên hãy cho mình thời gian để chấp nhận và để cơ thể hồi phục.

Khi sẵn sàng, vợ chồng có thể hỏi bác sĩ về việc thử lại và những thay đổi có thể làm. Hai người có thể có ý kiến khác nhau về việc tiếp tục. Khi đó, HFEA cho biết nói chuyện với chuyên gia tư vấn có thể giúp tìm tiếng nói chung.

Ngay cả khi điều trị thành công, Mayo Clinic lưu ý mẹ vẫn có thể lo sợ suốt thai kỳ. Người từng bị trầm cảm hoặc lo âu có nguy cơ tái phát cao hơn trong những tháng sau sinh. Hãy kể với bác sĩ để được theo dõi.

Khi nào cần gặp chuyên gia tâm lý?

NHS (Anh) khuyến nghị tư vấn tâm lý cho mọi người làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), trước, trong và sau điều trị. Tư vấn là trò chuyện với chuyên gia trong không gian riêng tư và được giữ bí mật.

Mẹ hoặc chồng nên tìm hỗ trợ sớm nếu:

• Buồn chán, mất hứng thú với mọi việc kéo dài nhiều ngày liền.
• Cảm xúc ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ, ăn uống hoặc công việc.
• Vợ chồng thường xuyên căng thẳng, cãi vã vì chuyện điều trị.
• Một trong hai người thấy gánh nặng cảm xúc đã quá sức chịu đựng. Mayo Clinic khuyên đây là lúc nên gặp chuyên gia.