Mang thai sau 35 tuổi: những điều cần chuẩn bị để thai kỳ khỏe mạnh

Mang thai sau 35 tuổi vẫn có thể diễn ra khỏe mạnh, nhưng mẹ nên chuẩn bị sớm và kỹ hơn. Ba việc quan trọng là khám trước khi có thai, theo dõi thời gian cố gắng và tìm hiểu xét nghiệm sàng lọc.

Lý do là khả năng thụ thai giảm theo tuổi, còn một số nguy cơ khi mang thai lại tăng lên. Theo Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), những nguy cơ này không tăng đột ngột ở một mốc tuổi mà tăng dần.

Tuổi ảnh hưởng thế nào đến khả năng có thai?

Theo ACOG, phụ nữ dễ có thai nhất trong khoảng cuối tuổi thiếu niên đến cuối tuổi 20. Từ 30 tuổi, khả năng này bắt đầu giảm, và giảm nhanh hơn từ giữa tuổi 30.

Ở các cặp đôi khỏe mạnh tuổi 20 và đầu 30, khoảng 1 trong 4 phụ nữ có thai trong một chu kỳ kinh. Đến 40 tuổi, tỷ lệ này còn khoảng 1 trong 10.

Nguyên nhân chính là số trứng giảm dần theo tuổi. Trứng còn lại cũng dễ có bất thường nhiễm sắc thể, tức cấu trúc mang gen di truyền trong tế bào. Tuổi cao còn dễ đi kèm u xơ tử cung hay lạc nội mạc tử cung.

Khả năng sinh sản của nam giới cũng giảm theo tuổi, dù không theo quy luật rõ ràng như ở nữ.

Những nguy cơ cần biết khi mang thai sau 35 tuổi

• Bất thường nhiễm sắc thể ở thai, như hội chứng Down. Theo ACOG và Bộ Y tế, nguy cơ khoảng 1/294 ở tuổi 35 và 1/86 ở tuổi 40.
• Sẩy thai và thai chết lưu: nguy cơ cao hơn ở người trên 35 tuổi.
• Tiền sản giật: nguy cơ tăng khi có thai sau 40 tuổi. Đây là tình trạng tăng huyết áp kèm dấu hiệu tổn thương cơ quan, như có đạm trong nước tiểu.
• Đa thai: buồng trứng lớn tuổi dễ phóng nhiều trứng một lúc. Đa thai làm tăng nguy cơ sinh non.

Người lớn tuổi cũng hay có sẵn bệnh như tăng huyết áp, làm tăng nguy cơ tiền sản giật. Tuy vậy, chỉ riêng tuổi cao không có nghĩa là mẹ phải sinh mổ.

Chuẩn bị gì trước khi có thai?

Đi khám tiền sản

ACOG khuyên mọi người nên gặp bác sĩ trước khi cố gắng có thai, và điều này càng quan trọng khi mẹ trên 35 tuổi. Lịch khám nên đặt ít nhất 3 tháng trước khi bắt đầu cố gắng.

Bác sĩ sẽ hỏi về bệnh đang có, thuốc đang dùng, các lần mang thai trước và lịch tiêm chủng. Mẹ cũng có thể được tư vấn xét nghiệm người mang gen bệnh di truyền cho cả hai vợ chồng.

Kiểm soát bệnh mạn tính

Nếu có tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh tim mạch, mẹ nên điều trị ổn định trước. Bộ Y tế khuyên khám sức khỏe định kỳ hằng năm và điều trị các bệnh này trước khi có thai.

Axit folic và lối sống

• Uống axit folic 400–800 mcg mỗi ngày, ít nhất 3 tháng trước khi có thai, theo khuyến nghị của Bộ Y tế.
• Bỏ rượu bia, thuốc lá và các chất gây nghiện.
• Đạt và giữ cân nặng hợp lý.
• Tiêm đủ các mũi vắc xin còn thiếu.

Khi nào nên đi khám hiếm muộn?

Hiếm muộn là khi quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai mà chưa có thai. Với phụ nữ trên 35 tuổi, ACOG khuyên đi khám nếu đã cố gắng 6 tháng mà chưa có thai.

Nếu trên 40 tuổi, mẹ nên gặp bác sĩ đánh giá ngay trước khi bắt đầu cố gắng. Mẹ cũng nên khám sớm nếu kinh nguyệt không đều hoặc từng được chẩn đoán lạc nội mạc tử cung.

Theo ACOG, nhiều trường hợp hiếm muộn vẫn điều trị được, kể cả khi chưa tìm ra nguyên nhân. Tuy nhiên, khả năng thành công của điều trị cũng giảm theo tuổi, nên đi khám đúng lúc rất quan trọng.

Khi đã có thai: khám thai và sàng lọc

Theo ACOG, mọi thai phụ đều được tư vấn xét nghiệm sàng lọc và chẩn đoán trước sinh, không riêng người lớn tuổi. Làm hay không là quyền lựa chọn của mẹ.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, một số mốc sàng lọc thường gặp là:

• Xét nghiệm ADN thai tự do trong máu mẹ (NIPT): từ tuần 9–10.
• Double test kết hợp siêu âm đo độ mờ da gáy: từ tuần 11 đến tuần 13 và 6 ngày.
• Triple test: từ tuần 15 đến tuần 20.

Sàng lọc chỉ cho biết nguy cơ cao hay thấp. Muốn biết chắc chắn, bác sĩ sẽ tư vấn thêm xét nghiệm chẩn đoán.

Nếu mẹ trên 35 tuổi và có yếu tố nguy cơ tiền sản giật, bác sĩ có thể chỉ định aspirin liều thấp. Mẹ chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, và nên khám thai đều đặn theo lịch hẹn.