Xét nghiệm beta hCG: khi nào nên làm và đọc kết quả thế nào?

Xét nghiệm beta hCG là xét nghiệm máu đo lượng hormone hCG, hormone xuất hiện khi có thai. Xét nghiệm máu nhạy hơn que thử nước tiểu, nên có thể phát hiện có thai sớm hơn. Theo MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ), hCG có thể có trong máu từ khoảng 10 ngày sau thụ thai.

Một kết quả beta hCG đơn lẻ thường ít nói lên điều gì. Bác sĩ hay xem mức hCG thay đổi ra sao sau 48 giờ, kết hợp với siêu âm. Nhờ vậy, bác sĩ biết thai có phát triển bình thường và nằm đúng chỗ không.

hCG là gì?

hCG (human chorionic gonadotropin) do bánh nhau tạo ra sau khi phôi bám vào niêm mạc tử cung. Hormone này báo cho cơ thể ngừng hành kinh và giữ cho niêm mạc tử cung dày lên để nuôi thai.

Theo MedlinePlus, có hai loại xét nghiệm hCG trong máu:

• Định tính: chỉ trả lời có hay không có thai.
• Định lượng: cho con số cụ thể, đơn vị là mIU/mL. Ở Việt Nam, "xét nghiệm beta hCG" thường là loại này.

Xét nghiệm chỉ cần lấy một ít máu tĩnh mạch ở tay, không cần nhịn ăn hay chuẩn bị gì đặc biệt.

Khi nào nên làm xét nghiệm beta hCG?

MedlinePlus cho biết que thử nước tiểu đủ chính xác và rẻ hơn, nên xét nghiệm máu không dùng thường quy để biết có thai. Beta hCG định lượng hữu ích trong các trường hợp sau:

• Mẹ có nguy cơ sẩy thai cao, cần theo dõi thai sớm.
• Mẹ có dấu hiệu nghi thai ngoài tử cung: ra máu bất thường, đau bụng dưới hoặc đau lưng, đau quặn một bên.
• Nghi thai trứng, một dạng phát triển bất thường của mô trong tử cung.
• Sau điều trị hiếm muộn, như chuyển phôi. Mẹ nên thử theo đúng ngày cơ sở điều trị hẹn.
• Cần xác nhận lại kết quả que thử tại nhà, ví dụ khi que lên vạch mờ, khó đọc.
• Cần biết chắc không có thai trước khi dùng thuốc hoặc điều trị có thể ảnh hưởng đến thai nhi.
• Theo dõi sau điều trị thai ngoài tử cung. ACOG cho biết mẹ được xét nghiệm hCG nhiều lần cho tới khi không còn hCG trong máu.

Đọc kết quả beta hCG thế nào?

Có thai hay không

Theo MedlinePlus, ở phụ nữ không có thai, hCG thường dưới 5 mIU/mL. Mức cao hơn gợi ý có thai, nhưng bác sĩ sẽ xem cùng các thông tin khác.

Con số theo tuần thai

Khoảng hCG bình thường theo tuần thai rất rộng. Ví dụ, bảng tham khảo của MedlinePlus ghi ở mốc 5 tuần, hCG có thể từ 217 đến 8.245 mIU/mL. Vì vậy, mẹ không nên so con số của mình với người khác.

MedlinePlus cũng lưu ý mỗi phòng xét nghiệm có thể có khoảng tham chiếu hơi khác. Mẹ nên đọc theo giá trị in trên phiếu kết quả và hỏi bác sĩ.

Mức tăng sau 48 giờ quan trọng hơn

Theo MedlinePlus, hCG tăng nhanh trong khoảng 10 tuần đầu, gần gấp đôi sau mỗi khoảng 3 ngày. Sau đó hCG giảm nhẹ.

Vì vậy, khi cần theo dõi, bác sĩ thường cho xét nghiệm lại sau 48 giờ. NHS (Anh) cho biết ở thai ngoài tử cung, mức hCG thường thấp hơn và tăng chậm hơn thai bình thường.

Theo MedlinePlus, hCG thấp hơn mức thường gặp ở tuần thai đó có thể gặp khi dọa sẩy thai. Nó cũng có thể gặp khi sẩy thai hoặc thai ngoài tử cung.

hCG cao hơn bình thường

Theo MedlinePlus, hCG cao có thể gặp khi mang song thai, đa thai, hoặc trong thai trứng. Một số bệnh không liên quan thai kỳ cũng làm tăng hCG.

Beta hCG đi cùng siêu âm

Trong những tuần rất sớm, siêu âm có thể chưa thấy thai. Theo Mayo Clinic, khi nghi thai ngoài tử cung, bác sĩ có thể cho xét nghiệm hCG lặp lại vài ngày một lần. Việc này kéo dài tới khi siêu âm đủ rõ để xác định vị trí thai, thường khoảng 5 đến 6 tuần sau thụ thai.

NHS cho biết theo dõi hCG giúp phát hiện những trường hợp thai ngoài tử cung mà siêu âm chưa thấy. Kết quả hCG cũng giúp bác sĩ chọn cách điều trị phù hợp. Nếu vẫn chưa rõ thai nằm ở đâu, bác sĩ có thể đề nghị nội soi ổ bụng để kiểm tra trực tiếp.

Điều gì có thể làm sai lệch kết quả?

• Thuốc hỗ trợ sinh sản có chứa hCG: theo MedlinePlus, có thể cho kết quả dương tính giả nếu thử quá gần ngày tiêm. Hãy báo bác sĩ nếu mẹ đang điều trị hiếm muộn.
• Thử quá sớm: cơ thể chưa tạo đủ hCG nên kết quả có thể âm tính dù đã có thai.
• Khác phòng xét nghiệm: các lần theo dõi nên làm cùng một nơi để dễ so sánh.