Giấc ngủ của trẻ 1–3 tuổi: con ngủ bao nhiêu tiếng là đủ?

Theo WHO (Tổ chức Y tế Thế giới), trẻ 1–2 tuổi cần 11–14 tiếng ngủ ngon giấc mỗi ngày, tính cả giấc ngủ ngày. Trẻ 3–4 tuổi cần 10–13 tiếng, có thể gồm một giấc ngủ ngày.

WHO cũng khuyên trẻ đi ngủ và thức dậy vào giờ đều đặn. Con số này là mức tham khảo, vì mỗi trẻ có nhu cầu ngủ hơi khác nhau. Con hay cáu kỉnh, khó tập trung hoặc buồn ngủ ban ngày có thể là dấu hiệu con chưa ngủ đủ (AAP).

Trẻ 1–3 tuổi cần ngủ bao nhiêu?

WHO (2019) và AASM (Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ) đưa ra mức tương tự. AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ) ủng hộ mức của AASM:

• 1–2 tuổi: 11–14 tiếng mỗi 24 giờ, kể cả giấc ngủ ngày.
• 3 tuổi: 10–13 tiếng mỗi 24 giờ. WHO ghi giấc ngủ này có thể gồm một giấc ngủ ngày; AAP áp dụng mức này cho trẻ 3–5 tuổi.

Khi tính, mẹ cộng cả giấc đêm và giấc ngủ trưa. Ví dụ, bé 2 tuổi ngủ đêm 10 tiếng và ngủ trưa 2 tiếng là 12 tiếng, nằm trong mức khuyến nghị.

Ở tuổi 1–2, giấc ngủ ngày vẫn là một phần của tổng giờ ngủ. Từ khoảng 3 tuổi, WHO ghi giấc ngủ “có thể gồm” một giấc ngủ ngày: có bé vẫn cần ngủ trưa, có bé thì không. Nếu con bỏ ngủ trưa, mẹ có thể cho con đi ngủ tối sớm hơn để đủ tổng giờ.

AAP cho biết thiếu ngủ thường xuyên có thể khiến trẻ cáu kỉnh, khó tập trung và ảnh hưởng tới sức khỏe. Trẻ ngủ đủ có hệ miễn dịch, trí nhớ, hành vi và sức khỏe tinh thần tốt hơn.

Nếp sinh hoạt giúp con dễ ngủ

• Cả nhà coi trọng giấc ngủ: AAP nhắc bố mẹ là tấm gương của con. Bố mẹ ngủ đủ, đúng giờ thì con cũng dễ theo.
• Giờ giấc đều đặn: AAP khuyên giữ giờ thức dậy, giờ ăn, giờ ngủ trưa và giờ chơi giống nhau mỗi ngày, kể cả cuối tuần.
• Nếp trước khi ngủ: làm một chuỗi việc yên tĩnh như tắm, đánh răng, đọc truyện rồi đi ngủ. AAP gọi đây là “đánh răng, đọc sách, đi ngủ”.
• Vận động ban ngày: cho con chơi đa dạng, vận động và ra ngoài trời. Buổi sáng cho con tiếp xúc ánh sáng để tỉnh táo (AAP).
• Tránh chơi sôi nổi trước giờ ngủ: chơi đùa quá hào hứng khiến con khó ngủ (AAP).
• Tắt màn hình: AAP khuyên tắt mọi màn hình ít nhất 1 tiếng trước giờ ngủ và không để ti vi, điện thoại trong phòng ngủ. WHO khuyên trẻ 1 tuổi không xem màn hình, trẻ 2 tuổi xem không quá 1 tiếng mỗi ngày.
• Phòng ngủ dễ chịu: giảm ánh sáng trước giờ ngủ, giữ nhiệt độ dễ chịu. AAP gợi ý khoảng 20–22°C cho trẻ nhỏ.

Con không chịu ngủ hoặc hay thức giấc đêm

AAP cho biết nhiều cha mẹ thấy giờ đi ngủ là lúc vất vả nhất trong ngày với trẻ mới biết đi. AAP gợi ý:

• Giữ giờ ngủ cố định mỗi tối để con biết điều gì sắp tới.
• Cho con mang theo một món quen thuộc như gấu bông hay chiếc chăn nhỏ. Kiểm tra món đó không có cúc áo, ruy băng lỏng hay hạt nhồi dễ hóc.
• Lo trước nhu cầu của con: cho uống nước, để đèn ngủ hay hé cửa trước khi tắt đèn. Như vậy con không lấy những việc này làm lý do trì hoãn.
• Hạn chế quay vào phòng mỗi lần con gọi khi đã chắc con an toàn, khỏe mạnh. AAP cho biết nếu bố mẹ xuất hiện mỗi lần con gọi, con sẽ chờ điều đó mỗi đêm.
• Kiên nhẫn: phản ứng gay gắt có thể làm vấn đề giấc ngủ nặng hơn. Con cần thời gian để học cách tự ngủ lại khi thức giấc.

AAP cũng khuyên không cho trẻ ngủ chung giường với bố mẹ, vì con sẽ khó tự ngủ khi ở một mình. Nhiều gia đình Việt quen ngủ chung; cha mẹ có thể trao đổi với bác sĩ nhi để chọn cách phù hợp với nhà mình.

Bé hay thức đêm, khóc gọi bố mẹ có thể do lo âu khi xa cha mẹ. Theo AAP, giai đoạn này bắt đầu từ nửa sau năm đầu, kéo dài nhiều tháng và thường giảm dần quanh 2 tuổi. Con cần được trấn an nhẹ nhàng và nhất quán.

Khi nào cần đưa con đi khám?

AAP cho biết các vấn đề giấc ngủ hay gặp ở trẻ gồm khó vào giấc, hay thức giấc, ngáy, chống đối giờ ngủ. Một vấn đề cần lưu ý là ngưng thở khi ngủ. Ngưng thở khi ngủ là tình trạng đường thở bị tắc lúc ngủ khiến trẻ ngừng thở rồi thở lại nhiều lần.

Theo AAP, các dấu hiệu cần báo bác sĩ sớm gồm:

• Ngáy thường xuyên.
• Thở khó, thở mạnh hoặc thở rít khi ngủ.
• Buồn ngủ vào ban ngày.
• Khó tập trung, có vấn đề về hành vi.

Amidan và VA to là yếu tố nguy cơ hay gặp. Trẻ thừa cân, béo phì hoặc có một số bệnh bẩm sinh cũng dễ bị hơn (AAP).