Các mốc phát triển vận động của bé trong năm đầu: từ ngóc đầu đến vịn đi

Trong năm đầu, bé đi từ chỗ ngóc đầu khi nằm sấp đến vịn đồ đi quanh nhà. Các mốc dưới đây theo CDC, tức Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ. Mốc phát triển là những việc đa số trẻ, khoảng 75% trở lên, làm được ở một độ tuổi.

Vì vậy, bé đạt mốc muộn hơn bạn cùng tuổi vài tuần chưa chắc là có vấn đề. Điều quan trọng là bé tiến bộ dần, và mẹ trao đổi với bác sĩ khi thấy lo lắng.

2 đến 4 tháng: ngóc đầu và vươn tay

Theo CDC, khi được 2 tháng, đa số bé làm được những việc sau:

• Ngóc đầu lên khi nằm sấp.
• Cử động cả hai tay và hai chân.
• Thỉnh thoảng mở bàn tay ra.

Đến khoảng 4 tháng, bé giữ đầu vững khi được bế mà không cần đỡ. Bé biết đưa tay lên miệng, cầm đồ chơi khi mẹ đặt vào tay và vung tay về phía đồ chơi.

Khi nằm sấp, bé 4 tháng chống được người lên bằng khuỷu tay hoặc cẳng tay. Đây là bước chuẩn bị cho việc lật và bò sau này.

Cho bé nằm sấp khi thức

WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) khuyên với bé chưa biết bò, mẹ cho bé nằm sấp ít nhất 30 phút mỗi ngày. Thời gian này chia thành nhiều lần trong ngày, khi bé thức và có người lớn trông.

Khoảng 6 tháng: lật người và chống tay ngồi

Theo CDC, khi được 6 tháng, đa số bé:

• Lật được từ tư thế nằm sấp sang nằm ngửa.
• Chống thẳng tay, nâng ngực lên khi nằm sấp.
• Chống hai tay xuống sàn để đỡ người khi ngồi.

AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ) cho biết kỹ năng lật thường xuất hiện vào khoảng 5 tháng. Đa số bé lật từ sấp sang ngửa trước, rồi mới lật theo chiều ngược lại.

Lúc đầu, bé ngồi kiểu chống hai tay ra trước như chiếc kiềng ba chân. Theo AAP, khoảng 6 đến 8 tháng, bé ngồi thẳng được mà không cần chống tay.

Khoảng 9 tháng: tự ngồi dậy, bò và chuyền đồ

Theo CDC, khi được 9 tháng, đa số bé:

• Tự xoay người để ngồi dậy.
• Ngồi vững mà không cần đỡ.
• Chuyền đồ vật từ tay này sang tay kia.
• Dùng các ngón tay cào thức ăn về phía mình.

AAP cho biết bé thường biết bò trong khoảng 7 đến 10 tháng. Một số bé bỏ qua giai đoạn bò, thay vào đó bé trườn hoặc nhích mông để di chuyển.

Điều này không đáng lo nếu bé dùng cả hai tay, hai chân và hai bên cơ thể đều nhau. Nếu bé chỉ dùng một bên người, mẹ nên cho bé đi khám.

Khoảng 12 tháng: vịn đứng, vịn đi và nhón đồ nhỏ

Theo CDC, khi được 1 tuổi, đa số bé:

• Vịn vào đồ vật để đứng lên.
• Vịn vào bàn ghế để bước đi.
• Nhặt đồ nhỏ, như mẩu thức ăn, bằng ngón cái và ngón trỏ.
• Uống được bằng cốc không nắp khi mẹ cầm cốc giúp.

AAP cho biết nhiều bé bước những bước đầu tiên vào khoảng sinh nhật 1 tuổi. Bé đi sớm hơn hoặc muộn hơn một chút cũng là bình thường.

Trước khi tự đi, bé thường vịn đứng ở mọi chỗ có thể. Khi đã đứng vững, bé bắt đầu men theo bàn ghế để di chuyển. Đây là giai đoạn mẹ cần dọn nhà gọn gàng và để mắt tới bé nhiều hơn.

Mẹ giúp bé vận động thế nào?

• Cho bé chơi trên sàn hoặc thảm chơi mỗi ngày. CDC cho biết việc này giúp bé cử động, học hỏi và khám phá.
• Đặt đồ chơi xa tầm tay một chút để khuyến khích bé lật, trườn hoặc bò tới lấy.
• Hạn chế để bé ngồi lâu trong xích đu, xe đẩy hay ghế rung. WHO khuyên không để bé bị gò bó quá 1 giờ liền trong xe đẩy, ghế ăn hay địu.
• Khi bé tập đi, cho bé vịn tay mẹ hoặc đồ đạc chắc chắn. CDC không khuyến nghị dùng xe tập đi.
• Dọn nhà an toàn: cất đồ sắc nhọn, đồ dễ vỡ, khóa tủ thuốc và hóa chất tẩy rửa.

Khi nào nên đưa bé đi khám?

CDC khuyên cha mẹ hành động sớm khi bé chưa đạt một hay nhiều mốc, hoặc khi mẹ có bất kỳ lo lắng nào. Hãy nói với bác sĩ và hỏi về việc sàng lọc phát triển. Đây là cách đánh giá sự phát triển của bé bằng bộ công cụ chuẩn.

Khi đi khám, mẹ nên kể cụ thể bé đã làm được gì và từ lúc nào. Những đoạn video ngắn quay cảnh bé lật, ngồi hay bò ở nhà cũng giúp bác sĩ hiểu rõ hơn.

AAP khuyến nghị trẻ được sàng lọc phát triển chung vào lúc 9, 18 và 30 tháng tuổi. Mẹ cũng có thể đề nghị đánh giá sớm hơn nếu thấy bé chậm so với các mốc trên.

Can thiệp sớm giúp bé có thêm cơ hội phát triển. Vì vậy, mẹ đừng ngại hỏi bác sĩ, kể cả khi chỉ là một lo lắng nhỏ.