Làm giấy khai sinh cho con khi bố mẹ chưa đăng ký kết hôn: thủ tục và giấy tờ

Con của bố mẹ chưa đăng ký kết hôn vẫn được làm giấy khai sinh như mọi trẻ khác, tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. Mẹ không phải chờ đăng ký kết hôn mới khai sinh cho con.

Điểm khác nằm ở phần thông tin về bố. Nếu bố muốn ghi tên mình vào giấy khai sinh của con, bố mẹ làm thủ tục khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con. Nếu chưa, phần thông tin về cha được để trống.

Hạn khai sinh và ai đi khai sinh

Bố hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con trong 60 ngày kể từ ngày con chào đời. Quy định này có trong Luật Hộ tịch hiện hành và được giữ lại trong Luật Hộ tịch số 03/2026/QH16.

Nếu bố mẹ không thể đi, ông bà hoặc người thân thích khác có thể đi khai sinh thay. Người đi khai sinh không cần văn bản ủy quyền của bố mẹ, nhưng phải thống nhất với bố mẹ về nội dung khai sinh.

Khai sinh đúng hạn được miễn lệ phí. Mẹ có thể nộp hồ sơ khai sinh thông thường trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Hai cách làm giấy khai sinh

Cách 1: khai sinh thông thường, để trống phần thông tin về cha

Khi chưa xác định được cha, họ, dân tộc, quê quán và quốc tịch của con được xác định theo mẹ. Phần ghi về cha trong giấy khai sinh và sổ hộ tịch để trống.

Cách này phù hợp khi bố chưa sẵn sàng nhận con, hoặc bố mẹ chưa chuẩn bị đủ giấy tờ chứng minh quan hệ cha con. Bố vẫn có thể nhận con sau.

Cách 2: khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con

Nếu bố có yêu cầu nhận con ngay lúc khai sinh, UBND cấp xã giải quyết đồng thời hai việc. Kết quả là giấy khai sinh có thông tin của cả bố và mẹ, kèm trích lục đăng ký nhận cha, mẹ, con.

Điều kiện là bên nhận và bên được nhận đều còn sống, và việc nhận cha con không có tranh chấp. Họ, quê quán, dân tộc của con do bố mẹ thỏa thuận. Không thỏa thuận được thì xác định theo tập quán, nhưng phải theo bố hoặc mẹ.

Hồ sơ khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con

• Tờ khai đăng ký khai sinh và tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con theo mẫu.
• Bản chính giấy chứng sinh. Không có giấy chứng sinh thì nộp văn bản của người làm chứng xác nhận việc sinh; không có người làm chứng thì có giấy cam đoan về việc sinh.
• Chứng cứ chứng minh quan hệ cha con: văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan có thẩm quyền xác nhận quan hệ cha con, ví dụ kết quả giám định ADN.
• Nếu không có văn bản trên: bố mẹ lập văn bản cam đoan về quan hệ cha con, có ít nhất hai người làm chứng.
• Giấy tờ tùy thân còn giá trị của người đi làm thủ tục, như căn cước, căn cước điện tử hoặc hộ chiếu.

Theo Thông tư 04/2020/TT-BTP, văn bản của cơ quan y tế hay cơ quan giám định là chứng cứ được ưu tiên. Văn bản cam đoan dùng khi không có chứng cứ đó.

Nộp ở đâu, mất bao lâu, lệ phí bao nhiêu

Hồ sơ khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con nộp tại UBND cấp xã nơi cư trú của bố hoặc mẹ. Từ ngày 01/7/2025, theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã giải quyết cả các trường hợp có yếu tố nước ngoài, trước đây thuộc cấp huyện.

• Cách nộp: trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, hoặc gửi qua bưu chính.
• Ai nộp: một bên có thể nộp hồ sơ mà không cần văn bản ủy quyền của bên còn lại.
• Thời hạn: 3 ngày làm việc; trường hợp phải xác minh thì không quá 8 ngày làm việc. Với việc nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài, Nghị định 120/2025/NĐ-CP quy định thời hạn 10 ngày làm việc.
• Lệ phí: khai sinh đúng hạn được miễn. Lệ phí nhận cha, mẹ, con do Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố quyết định, nên khác nhau giữa các địa phương.

Người thuộc gia đình có công với cách mạng, hộ nghèo hoặc người khuyết tật được miễn lệ phí. Theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP, người yêu cầu không phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để ký vào sổ hộ tịch.

Nếu bố nhận con sau khi đã có giấy khai sinh

Bố có thể làm thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con riêng tại UBND cấp xã khi đủ điều kiện, kể cả khi con đã có giấy khai sinh. Chứng cứ quan hệ cha con cũng giống như phần hồ sơ ở trên: văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định, hoặc văn bản cam đoan có ít nhất hai người làm chứng.

Có một trường hợp đặc biệt: bố mẹ chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, con sống cùng bố. Khi bố làm thủ tục nhận con mà không liên hệ được với mẹ, tờ khai không cần ý kiến của mẹ.

Sau khi có trích lục nhận cha, mẹ, con, mẹ hỏi công chức tư pháp - hộ tịch cách cập nhật thông tin người cha trong hồ sơ hộ tịch của con.