Chuẩn bị cho con đi mẫu giáo: mẹ nên làm gì trước và trong tuần đầu?

Đi mẫu giáo là lần đầu nhiều bé phải xa bố mẹ gần cả ngày. Con khóc, níu tay mẹ ở cổng trường trong những ngày đầu là phản ứng thường gặp. Điều đó không có nghĩa là con hư hay mẹ chọn sai trường.

Mẹ có thể giúp con bằng cách chuẩn bị từ vài tuần trước: chỉnh giờ ngủ, tập cho con tự làm vài việc nhỏ, đưa con đến thăm trường và kiểm tra sổ tiêm chủng. Khi con bắt đầu đi học, một lời chào ngắn gọn và việc đón con đúng hẹn giúp con yên tâm hơn.

Vì sao con khóc khi phải xa bố mẹ?

Lo âu khi xa cách là cảm giác sợ hãi, bất an của trẻ khi phải rời người chăm sóc thân thuộc. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), nhiều trẻ thể hiện rõ cảm giác này từ khoảng 9 tháng tuổi. Ở tuổi chập chững biết đi, cảm giác này cũng hay gặp.

Đến khoảng 3 tuổi, trẻ đã hiểu tiếng khóc, lời năn nỉ của mình tác động đến bố mẹ ra sao. Vì vậy, AAP khuyên bố mẹ giữ cách đưa đón thật nhất quán. AAP cũng cho biết hiếm khi tình trạng lo âu khi xa cách còn kéo dài hằng ngày sau tuổi mẫu giáo.

Nói cách khác, phần lớn trẻ sẽ quen dần với trường lớp. Việc của mẹ là giúp quãng thời gian làm quen này nhẹ nhàng hơn cho cả hai mẹ con.

Chuẩn bị từ vài tuần trước ngày nhập học

Cho con làm quen với trường

• Đưa con đến thăm trường, lớp học trước ngày đầu tiên, như AAP gợi ý. Cho con xem chỗ chơi, chỗ ngủ trưa, nhà vệ sinh.
• Kể cho con nghe những điều vui ở trường: có bạn chơi cùng, có đồ chơi, có cô hát. Tránh dọa con kiểu "không ngoan thì cho đi học".
• Đọc cùng con vài cuốn truyện tranh về ngày đầu đi học để con hình dung trước.

Tập xa nhau từng chút

AAP khuyên cho con tập quen với việc xa bố mẹ trước khi đi học. Mẹ có thể gửi con chơi với ông bà, người thân vài giờ, hoặc cho con sang chơi cùng bạn ở nhà người quen. Mỗi lần như vậy, mẹ chào con rồi quay lại đúng giờ đã hẹn.

Chỉnh lại giờ ngủ

AAP gợi ý cho con quen dần với giờ đi ngủ sớm hơn từ 1 đến 2 tuần trước khi đi học. Sau đó, giữ giờ ngủ cố định mỗi tối. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ 3 đến 4 tuổi nên ngủ 10 đến 13 tiếng mỗi ngày, tính cả giấc ngủ trưa. Giờ đi ngủ và giờ thức dậy nên đều đặn.

Tập vài kỹ năng tự phục vụ

Ở lớp, một cô giáo chăm nhiều bé cùng lúc. Con sẽ tự tin hơn nếu đã quen làm một số việc nhỏ:

• Tự xúc ăn và uống nước bằng cốc.
• Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Biết nói với cô khi muốn đi vệ sinh, khi đói, khát hay mệt.
• Tự cởi, đi giày dép đơn giản và cất đồ vào đúng chỗ.

Con không cần làm thạo mọi việc trước khi đi học. Mẹ chỉ cần cho con tập mỗi ngày và khen khi con cố gắng.

Kiểm tra sức khỏe và sổ tiêm chủng

AAP nhắc bố mẹ kiểm tra để chắc chắn con đã tiêm đủ các vắc xin theo lịch trước khi đi học. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT của Bộ Y tế, khi đủ 18 tháng tuổi, trẻ được tiêm nhắc vắc xin phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván. Ở mốc này, trẻ cũng được tiêm vắc xin phòng sởi, rubella. Trẻ bị chậm lịch sẽ được tiêm bù theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Trước khi con nhập học, mẹ nên:

• Mang sổ tiêm chủng hoặc thông tin tiêm chủng của con đến trạm y tế để kiểm tra con còn thiếu mũi nào.
• Báo cho cô giáo nếu con bị dị ứng thức ăn, hen suyễn hay có bệnh cần theo dõi.
• Để lại số điện thoại dễ liên lạc nhất của bố mẹ hoặc người đưa đón.

Những tháng đầu đi học, con có thể ốm vặt nhiều hơn. AAP cho biết trẻ ở mọi lứa tuổi đều hay bị nhiễm trùng trong năm đầu đi nhà trẻ. Số lần ốm thường giảm dần từ năm thứ hai. Tập cho con rửa tay đúng cách là một việc đơn giản giúp giảm lây bệnh.

Những ngày đầu ở lớp: chào ngắn, hẹn rõ, đón đúng giờ

AAP đưa ra một số gợi ý giúp buổi chia tay mỗi sáng nhẹ nhàng hơn:

• Chào tạm biệt ngắn gọn: ôm con, nói lời chào rồi đi. Chần chừ lâu chỉ kéo dài cảm giác lo lắng của con.
• Giữ nếp đưa đón giống nhau: cùng giờ, cùng một cách chào mỗi ngày.
• Dành trọn sự chú ý cho con lúc chào: sau đó rời đi dứt khoát, kể cả khi con khóc.
• Giữ lời hứa: quay lại đón con đúng lúc đã hẹn.
• Hẹn giờ theo cách con hiểu: ví dụ "mẹ đón con sau giờ ngủ trưa và ăn chiều", thay vì "4 giờ chiều".

Buổi chiều, thay vì hỏi "hôm nay con có ngoan không", mẹ thử hỏi cụ thể hơn: "hôm nay con chơi với bạn nào?", "trưa nay con ăn món gì?". Trò chuyện thêm với cô giáo cũng giúp mẹ biết con đang thích nghi ra sao.

Khi nào nên cho con nghỉ ở nhà, khi nào cần đi khám?

Theo AAP, nên cho con ở nhà khi con:

• Sốt (nhiệt độ trên 38,3°C) kèm thay đổi hành vi, như mệt, quấy hơn hẳn bình thường.
• Nôn từ 2 lần trở lên trong 24 giờ qua.
• Bị tiêu chảy, đi ngoài không kiểm soát được.
• Nổi ban kèm sốt hoặc kèm thay đổi hành vi.

Có bé sau một thời gian vẫn rất khó thích nghi, ví dụ sợ hãi, khó ngủ hay bỏ ăn kéo dài. Khi đó, mẹ hãy trao đổi với cô giáo. AAP cũng khuyên bố mẹ nói chuyện với bác sĩ nhi khi lo con chưa quen được với việc xa bố mẹ.

Mỗi bé cần một khoảng thời gian khác nhau để quen với trường lớp. Sự kiên nhẫn của bố mẹ và nếp sinh hoạt đều đặn ở nhà là chỗ dựa lớn cho con trong những tuần đầu này.