Trẻ 1–3 tuổi biếng ăn: nguyên nhân thường gặp và cách giúp con ăn ngon hơn

Trẻ 1–3 tuổi ăn ít, kén chọn hay đột nhiên chê món từng thích là chuyện rất thường gặp. Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), nếu bé hiếu động, tăng cân và trông khỏe mạnh, bé đang ăn đủ.

Mẹ nên nhìn lượng ăn của con trong cả tuần, không chỉ một ngày hay một bữa. Thay vì ép, mẹ có thể giúp con ăn tốt hơn bằng nếp ăn đều đặn, không khí vui vẻ và sự kiên nhẫn.

Vì sao trẻ 1–3 tuổi hay biếng ăn?

Trong năm đầu, bé thường tăng gấp ba cân nặng lúc sinh. Theo AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ), sau năm đầu tốc độ lớn chậm lại, nên bé cũng thấy ít đói hơn.

Đây cũng là tuổi bé hình thành sở thích ăn uống, và sở thích này có thể đổi rất nhanh. Bé muốn tự quyết định, nên hay từ chối món mẹ đưa.

CDC (Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Hoa Kỳ) liệt kê một số biểu hiện kén ăn bình thường:

• Từ chối món trước đây từng thích.
• Chỉ thích một vài món quen.
• Không muốn các món ăn chạm vào nhau trên đĩa.

Theo CDC, những biểu hiện này thường hết khi trẻ khoảng 5 tuổi.

Bé ăn và uống bao nhiêu là đủ?

Mỗi bé có nhu cầu khác nhau, nên mẹ không cần so con với bạn cùng tuổi. Điều quan trọng là bé tăng cân đều theo biểu đồ tăng trưởng ở mỗi lần khám.

Đồ uống cũng ảnh hưởng tới bữa ăn. Bé uống quá nhiều sữa hay nước ngọt có thể chưa thấy đói khi vào bữa chính. AAP gợi ý lượng đồ uống mỗi ngày như sau:

• Trẻ 12–24 tháng: khoảng 2 cốc sữa tươi nguyên kem, tức khoảng 480 ml mỗi ngày.
• Trẻ 2–5 tuổi: khoảng 2 đến 3 cốc sữa ít béo hoặc không béo, tức khoảng 480 đến 720 ml mỗi ngày.
• Nước lọc: cho bé uống khi khát, uống xen giữa các bữa.
• Nước ép trái cây: trẻ 2–3 tuổi không quá khoảng 120 ml mỗi ngày. AAP khuyên ăn trái cây nguyên quả thay vì uống nước ép.

AAP cũng cho biết sữa công thức dành cho trẻ mới biết đi là không cần thiết với hầu hết trẻ. Nước ngọt, nước tăng lực và đồ uống có chất tạo ngọt đều nên tránh.

Cách giúp con ăn ngon hơn

• Ăn đúng giờ: chia 3 bữa chính và bữa phụ theo giờ cố định. NHS cho biết 2 bữa phụ lành mạnh mỗi ngày là đủ.
• Ăn cùng cả nhà: trẻ học bằng cách bắt chước. AAP khuyên cả nhà ăn cùng nhau, tắt ti vi và cất điện thoại.
• Khẩu phần nhỏ: múc ít, bé ăn hết thì cho thêm. Khen bé khi bé ăn, dù chỉ ăn một chút.
• Cho làm quen món mới nhiều lần: theo CDC, trẻ có thể cần 8 đến 10 lần làm quen mới chịu ăn một món. AAP cho rằng có bé cần tới 10 lần hoặc hơn.
• Kiên nhẫn chờ: bé từ chối món mới thì chờ khoảng 1 đến 2 tuần rồi cho thử lại.
• Kết hợp món quen: trộn món mới với món bé đã thích, hoặc bày đĩa ăn vui mắt.
• Cho bé lựa chọn: để bé chọn món mới sẽ thử hôm nay, hoặc tự xúc ăn.

AAP khuyên mẹ không nấu riêng một món khác khi bé từ chối món đã dọn. Trách nhiệm của bố mẹ là chuẩn bị bữa ăn, còn ăn hay không là quyết định của bé.

AAP cũng khuyên cho bé ăn thịt, cá đã lọc xương ít nhất 2 lần mỗi tuần. Đây là nguồn đạm tốt cho bé.

Những điều nên tránh

• Ép ăn, quát mắng hay phạt: AAP cho biết điều này có thể khiến bé ghét luôn những món lẽ ra bé thích.
• Dỗ bằng quà vặt: hứa cho kẹo nếu ăn hết bát cơm làm kẹo hấp dẫn hơn, còn bữa chính thành gánh nặng.
• Vừa ăn vừa xem ti vi, điện thoại: bé khó tập trung vào việc ăn và bữa ăn dễ kéo dài.
• Để bữa ăn lùi quá muộn: NHS khuyên không để tới lúc bé quá đói hoặc quá mệt mới cho ăn.

Khi bé không ăn, NHS khuyên mẹ bình tĩnh dọn món đó đi, không bình luận gì. Lần sau, mẹ lại cho bé thử món đó.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Nếu mẹ lo lắng về chế độ ăn của con, AAP khuyên nói chuyện với bác sĩ nhi. Bác sĩ sẽ kiểm tra xem bé có nhận đủ dưỡng chất để lớn và phát triển hay không.

Trước khi đi khám, mẹ có thể ghi lại những gì bé ăn, uống trong 3 đến 5 ngày. Hãy ghi cả giờ ăn, lượng sữa, đồ ăn vặt và việc bé có xem màn hình trong bữa ăn không. Mang theo sổ theo dõi cân nặng, chiều cao của bé để bác sĩ đối chiếu.