WHO khuyến nghị da kề da kiểu kangaroo ngay sau sinh cho trẻ sinh non, nhẹ cân

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị chăm sóc kiểu mẹ kangaroo cho mọi trẻ sinh non hoặc nhẹ cân. Bé được nằm da kề da trên ngực mẹ từ 8 đến 24 giờ mỗi ngày, càng nhiều giờ càng tốt cho bé.

Điểm mới trong khuyến nghị năm 2022 là bắt đầu sớm nhất có thể ngay sau sinh. Trước đây, WHO khuyên chờ bé ổn định mới bắt đầu.

Trẻ sinh non, nhẹ cân là thế nào?

Theo WHO, trẻ sinh non là trẻ chào đời trước 37 tuần thai. Trẻ nhẹ cân là trẻ có cân nặng lúc sinh dưới 2,5 kg.

WHO ước tính tỷ lệ trẻ sinh non và nhẹ cân trên thế giới vào khoảng 15 đến 20%. Riêng năm 2015, có khoảng 20,5 triệu trẻ sinh ra bị nhẹ cân.

So với trẻ đủ tháng, đủ cân, nhóm trẻ này có nguy cơ tử vong cao gấp 2 đến 10 lần. Bé dễ gặp khó thở, khó bú, chậm tăng cân, khó giữ ấm cơ thể và dễ nhiễm trùng.

Chăm sóc kiểu mẹ kangaroo là gì?

WHO định nghĩa đây là cách chăm sóc bé bằng tiếp xúc da kề da sớm, liên tục và kéo dài. Người ôm bé là mẹ hoặc người chăm sóc, và bé được bú sữa mẹ hoàn toàn.

Theo hướng dẫn thực hành năm 2025 của WHO, tư thế đúng như sau:

• Bé nằm sấp, người thẳng đứng, da áp sát da ngực mẹ, ở giữa hai bầu ngực.
• Đầu bé nghiêng sang một bên, cổ hơi ngửa để đường thở luôn thông.
• Tay, hông và đầu gối bé co lại, hai đùi hơi dạng ra.
• Dùng một tấm vải quấn quanh ngực mẹ để giữ bé chắc chắn. Mẹ mặc thêm áo mở phía trước bên ngoài.

Khi mẹ chưa làm được, bố hoặc người thân trong gia đình có thể thay mẹ. Gia đình nên chọn trước người sẽ thay phiên và được nhân viên y tế hướng dẫn.

Điểm mới năm 2022: bắt đầu ngay, không chờ bé ổn định

Năm 2015, WHO khuyến nghị chăm sóc kangaroo cho trẻ dưới 2 kg khi bé đã ổn định. Khuyến nghị năm 2022 thay đổi điều này.

• Tại cơ sở y tế: có thể bắt đầu cả khi bé chưa ổn định hẳn. Ngoại trừ khi bé không tự thở được sau hồi sức, bị sốc hoặc cần thở máy. Nhân viên y tế theo dõi nhịp tim, nhịp thở, màu da, nhiệt độ và nồng độ oxy của bé.
• Tại nhà: trẻ sinh non, nhẹ cân không có dấu hiệu nguy hiểm được bắt đầu ngay sau sinh.

WHO tổng hợp các nghiên cứu so sánh chăm sóc kangaroo với chăm sóc thông thường. Kết quả cho thấy nguy cơ tử vong đến khi ra viện hoặc 28 ngày tuổi giảm khoảng một phần ba. Bé cũng ít bị nhiễm trùng nặng, ít bị hạ thân nhiệt hơn và được bú mẹ hoàn toàn nhiều hơn.

So với bắt đầu muộn hơn, bắt đầu trong 24 giờ đầu giúp nguy cơ tử vong trong 28 ngày đầu thấp hơn khoảng 22%.

Sữa mẹ và việc cho bé ăn sớm

Bên cạnh chăm sóc kangaroo, WHO khuyến nghị một số điều về dinh dưỡng cho trẻ sinh non, nhẹ cân:

• Sữa của chính mẹ được khuyến nghị cho mọi trẻ, kể cả bé rất non dưới 32 tuần hoặc rất nhẹ cân dưới 1,5 kg.
• Bé được cho ăn sớm nhất có thể từ ngày đầu. Bé bú được thì cho bú mẹ ngay. Bé chưa bú được thì dùng sữa mẹ vắt.
• Khi chưa có sữa của mẹ, có thể cân nhắc sữa mẹ hiến tặng.
• Trẻ sinh non, nhẹ cân nên được bú mẹ hoàn toàn đến 6 tháng tuổi.

Một số bé cần bổ sung vi chất như sắt. Việc này do nhân viên y tế chỉ định, mẹ không tự cho bé dùng.

Gia đình được tham gia và hỗ trợ thế nào?

Khuyến nghị năm 2022 của WHO nhấn mạnh vai trò của gia đình:

• Gia đình được tham gia chăm sóc bé hằng ngày ngay tại cơ sở y tế. WHO hướng tới việc không tách mẹ con, kể cả khi bé cần chăm sóc đặc biệt.
• Cha mẹ được hướng dẫn, tư vấn và chuẩn bị trước khi ra viện.
• Nhân viên y tế đến thăm tại nhà để giúp gia đình chăm bé.
• Chế độ nghỉ phép cho cha mẹ nên tính đến nhu cầu đặc biệt của gia đình có trẻ sinh non, nhẹ cân.

Sau khi ra viện, mẹ tiếp tục chăm sóc kangaroo tại nhà. Theo WHO, việc này kéo dài đến khi bé không còn muốn nằm trong tư thế này nữa. Thường đó là lúc bé nặng khoảng 2.500 g hoặc đạt 38 đến 40 tuần tuổi hiệu chỉnh.

Chăm sóc kiểu mẹ kangaroo là việc cả gia đình có thể cùng làm, ở viện và ở nhà. Mẹ đừng ngại hỏi nhân viên y tế cách bế, cách quấn và cách cho bé bú.