Khuyến nghị của WHO về chăm sóc khi chuyển dạ để mẹ có trải nghiệm sinh tích cực

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chăm sóc khi chuyển dạ không chỉ nhằm giúp mẹ con an toàn. Mẹ còn cần có một trải nghiệm sinh tích cực: được tôn trọng, được hỗ trợ và được tham gia vào các quyết định.

Năm 2018, WHO công bố 56 khuyến nghị chăm sóc trong chuyển dạ cho phụ nữ mang thai khỏe mạnh. Các khuyến nghị đi từ lúc bắt đầu chuyển dạ đến những giờ đầu sau sinh.

Trải nghiệm sinh tích cực là gì?

WHO cho biết mỗi năm thế giới có khoảng 140 triệu ca sinh, phần lớn ở phụ nữ không có yếu tố nguy cơ. Với nhóm này, sinh nở là quá trình tự nhiên, có thể diễn ra mà không có biến chứng.

Theo WHO, trải nghiệm sinh tích cực là khi mẹ sinh con khỏe mạnh trong môi trường an toàn cả về y tế lẫn tâm lý. Mẹ có người đồng hành hỗ trợ và được nhân viên y tế có chuyên môn chăm sóc tận tình.

Bốn khuyến nghị áp dụng suốt quá trình chuyển dạ:

• Chăm sóc tôn trọng: giữ phẩm giá, sự riêng tư và bảo mật thông tin của mẹ. Mẹ không bị đối xử tệ và được tự lựa chọn khi đã hiểu rõ thông tin.
• Giao tiếp rõ ràng: nhân viên y tế giải thích bằng lời đơn giản, phù hợp văn hóa.
• Có người thân đi cùng: mẹ được chọn một người đồng hành suốt quá trình chuyển dạ và sinh.
• Chăm sóc liên tục: ở nơi có đủ điều kiện, mẹ được một nữ hộ sinh hoặc một nhóm nhỏ quen thuộc theo dõi từ khi mang thai đến sau sinh.

Chuyển dạ kéo dài bao lâu là bình thường?

WHO chia giai đoạn đầu của chuyển dạ thành hai pha:

• Pha tiềm thời: có cơn co tử cung gây đau, cổ tử cung mở chậm, đến 5 cm. Thời gian pha này rất khác nhau giữa các mẹ.
• Pha tích cực: cơn co đều, cổ tử cung mở nhanh hơn, từ 5 cm đến khi mở hết. Pha này thường không quá 12 giờ ở lần sinh đầu, không quá 10 giờ ở lần sinh sau.

WHO cho rằng mốc cổ tử cung mở 1 cm mỗi giờ là quá nhanh với một số mẹ. Chuyển dạ chậm hơn mốc này không nên là lý do duy nhất để can thiệp. Khi mẹ và bé vẫn ổn, không nên dùng thuốc tăng co hay mổ lấy thai trước khi cổ tử cung mở 5 cm.

Giai đoạn rặn đẻ thường kết thúc trong 3 giờ ở lần sinh đầu và 2 giờ ở lần sinh sau.

Những việc WHO khuyến khích

Với mẹ khỏe mạnh, ít nguy cơ, WHO khuyến nghị:

• Ăn uống trong khi chuyển dạ.
• Đi lại và giữ tư thế thẳng đứng trong khi chuyển dạ.
• Chọn tư thế sinh mẹ thấy dễ chịu, kể cả tư thế thẳng đứng, dù có gây tê ngoài màng cứng hay không.
• Rặn theo cảm giác buồn rặn tự nhiên của mẹ.
• Nghe tim thai ngắt quãng bằng máy siêu âm cầm tay hoặc ống nghe sản khoa. Khám âm đạo bằng tay mỗi 4 giờ một lần trong pha tích cực.

Về giảm đau, mẹ có thể chọn theo mong muốn của mình. Các lựa chọn gồm gây tê ngoài màng cứng, thuốc giảm đau dạng tiêm, kỹ thuật thư giãn, hít thở, nghe nhạc, xoa bóp hoặc chườm ấm.

Những việc WHO không khuyến nghị làm thường quy

Với mẹ khỏe mạnh chuyển dạ tự nhiên, WHO không khuyến nghị làm thường quy các việc sau:

• Cạo lông vùng kín trước khi sinh.
• Thụt tháo để rút ngắn chuyển dạ.
• Đo khung chậu thường quy khi nhập viện.
• Theo dõi tim thai liên tục bằng máy monitor.
• Bấm ối hoặc truyền dịch chỉ để chuyển dạ nhanh hơn.
• Rạch tầng sinh môn thường quy, tức là cắt một đường nhỏ ở vùng giữa âm đạo và hậu môn.
• Ấn mạnh lên đáy tử cung qua bụng mẹ để đẩy bé ra.

Đây là khuyến nghị cho trường hợp thường quy. Khi có lý do y khoa, bác sĩ vẫn có thể chỉ định các can thiệp cần thiết và giải thích cho mẹ.

Ngay sau khi bé chào đời

• Kẹp dây rốn muộn, không sớm hơn 1 phút sau sinh.
• Bé khỏe được nằm da kề da với mẹ trong giờ đầu và được bú mẹ sớm.
• Bé được tiêm 1 mg vitamin K sau giờ đầu tiên.
• Hoãn tắm cho bé đến 24 giờ sau sinh, nếu không thể thì ít nhất 6 giờ. Mẹ con ở cùng phòng suốt ngày đêm.
• Mẹ được dùng thuốc co hồi tử cung để phòng băng huyết sau sinh và được theo dõi trong 24 giờ đầu.
• Sau sinh thường không biến chứng, mẹ và bé nên ở lại cơ sở y tế ít nhất 24 giờ.