Chia việc chăm con với chồng: cách nói chuyện để cùng nhau làm

Để chồng cùng chăm con, mẹ nên nói cụ thể thay vì chờ chồng tự nhận ra. Hai vợ chồng cùng liệt kê việc, chia theo thời gian và thế mạnh, rồi hẹn xem lại sau một hai tuần.

Chia việc không phải để tính công bằng từng phút. Mục tiêu là cả hai cùng hiểu việc nhà, việc con, và mẹ có thời gian nghỉ ngơi để hồi phục.

Vì sao nên bàn chuyện chia việc từ sớm

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), những tuần, tháng đầu sau sinh có thể nhiều cảm xúc. Bố mẹ có thể vừa vui, vừa lo, vừa mệt và dễ bực bội.

NHS cho biết có tới 1 trên 5 phụ nữ và 1 trên 10 nam giới gặp vấn đề sức khỏe tâm thần. Các vấn đề này, như trầm cảm, lo âu, có thể xảy ra khi mang thai hoặc trong năm đầu sau sinh. Khi việc được chia rõ, cả hai bớt áp lực và ít hiểu lầm hơn.

Sự hỗ trợ của bố còn ảnh hưởng tới việc nuôi con bằng sữa mẹ, theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF). UNICEF dẫn một nghiên cứu: khi bố chủ động hỗ trợ, không chờ được nhờ, mẹ cho con bú lâu hơn.

Bước 1: Cùng liệt kê mọi việc trong nhà

Nhiều mâu thuẫn bắt đầu từ việc một người không thấy hết khối lượng việc của người kia. Hai vợ chồng ngồi lại, viết ra tất cả việc trong một tuần.

Việc chăm con

• Thay tã, tắm, thay quần áo, dỗ bé ngủ.
• Cho bé bú bình, rửa và tiệt trùng bình sữa.
• Đưa bé đi khám, đi tiêm, theo dõi lịch hẹn.
• Chơi, đọc sách, trò chuyện với bé.

Việc nhà

• Nấu ăn, đi chợ, rửa bát.
• Giặt giũ, gấp quần áo của cả nhà.
• Dọn dẹp, đổ rác, thanh toán hóa đơn.

Việc “vô hình”

Đây là những việc ít ai nhìn thấy, như nhớ lịch tiêm, để ý tã sắp hết, lên thực đơn, sắp xếp người giúp. Ghi các việc này ra giấy giúp người còn lại hiểu vì sao mẹ luôn thấy mệt.

Bước 2: Nói sao để chồng dễ cùng làm

• Chọn lúc cả hai bình tĩnh: không bàn khi đang mệt, đang đói hoặc vừa cãi nhau.
• Nói về nhu cầu, không trách móc: thay vì “anh chẳng bao giờ giúp”, hãy nói “em cần anh tắm cho con mỗi tối”.
• Đề nghị cụ thể: việc gì, lúc nào, làm đến đâu. Câu “giúp em trông con” dễ bị hiểu theo nhiều cách.
• Hỏi ý chồng: chồng muốn nhận việc nào, việc nào chồng thấy khó.
• Nhận trọn việc: người nhận việc lo từ đầu đến cuối, kể cả nhớ và chuẩn bị đồ.

Khi chồng làm theo cách khác mẹ mà vẫn an toàn cho bé, mẹ nên để chồng tự làm. Nhắc nhở liên tục dễ khiến người kia ngại làm tiếp.

Bước 3: Những việc bố làm được ngay từ đầu

Ngay cả khi mẹ cho con bú, bố vẫn có nhiều việc để làm. NHS và UNICEF gợi ý những việc sau:

• Mang nước, đồ ăn nhẹ cho mẹ khi mẹ bắt đầu cho con bú.
• Bế bé đến cho mẹ khi bé thức dậy đòi bú.
• Nếu bé bú bình: tiệt trùng bình, pha sữa và cho bé bú một số cữ.
• Nhận việc nhà, đi chợ, nấu ăn, chăm con lớn để mẹ tập trung cho bé bú.

Một vài cách chia thường gặp

• Chia theo khung giờ: bố nhận buổi tối sau giờ làm, mẹ nhận buổi sáng và buổi trưa.
• Chia theo đầu việc: bố nhận trọn việc tắm cho con, giặt giũ, đổ rác; mẹ nhận những việc còn lại.
• Chia ca đêm: nếu bé bú mẹ, mẹ cho bú, còn bố thay tã, vỗ ợ hơi và dỗ bé ngủ lại.
• Giờ nghỉ luân phiên: mỗi người có vài giờ riêng trong tuần để ngủ bù, gặp bạn hoặc vận động nhẹ.

Không có cách chia nào hợp với mọi nhà. Hai vợ chồng thử một cách trong vài tuần, thấy chưa ổn thì đổi.

UNICEF cũng khuyên bố đi làm nên nghỉ được càng nhiều càng tốt sau khi con chào đời. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, chồng đang đóng bảo hiểm được nghỉ từ 5 ngày làm việc trở lên, tùy trường hợp.

Thời gian nghỉ của bố tính trong 60 ngày kể từ ngày vợ sinh. Từ ngày 01/7/2026, khi vợ sinh con thứ hai, bố được nghỉ 10 ngày làm việc.

Hai vợ chồng nên tính trước những ngày bố nghỉ, để những việc nặng nhất rơi vào lúc có bố ở nhà.

Bước 4: Giữ thỏa thuận bền lâu

• Hẹn một buổi ngắn mỗi tuần để xem việc nào ổn, việc nào cần đổi.
• Điều chỉnh khi bé lớn lên, khi mẹ đi làm lại hoặc khi có người giúp.
• Ghi nhận công sức của nhau bằng lời cảm ơn cụ thể.
• Dành chút thời gian riêng cho hai vợ chồng, dù chỉ là một bữa tối yên tĩnh.
• Khi bất đồng, quay lại tờ danh sách việc thay vì tranh cãi ai làm nhiều hơn.