Làm mẹ đơn thân: sắp xếp cuộc sống, tài chính và tìm hỗ trợ cho hai mẹ con

Nuôi con một mình vất vả hơn, nhưng mẹ không phải tự gánh mọi thứ. Một nếp sống rõ ràng, vài người có thể nhờ cậy và hiểu đúng quyền lợi của con giúp hai mẹ con vững vàng hơn.

Bài viết gợi ý cách sắp xếp việc hằng ngày và xây mạng lưới hỗ trợ. Mẹ cũng sẽ biết thêm về cấp dưỡng, trợ cấp xã hội và cách chăm sóc chính mình.

Sắp xếp nếp sống hằng ngày

Trẻ nhỏ thấy an toàn khi mỗi ngày có nhịp quen thuộc. Với mẹ, nếp sống ổn định cũng giúp bớt phải nghĩ và bớt mệt.

• Giữ giờ ăn, giờ ngủ của con khá đều: không cần chính xác từng phút. Chỉ cần các việc diễn ra theo một thứ tự quen.
• Chuẩn bị từ tối hôm trước: quần áo, đồ ăn, túi đồ của con để sẵn giúp buổi sáng bớt vội.
• Chọn việc ưu tiên: mỗi ngày chỉ cần xong vài việc thật cần. Nhà chưa gọn hôm nay cũng không sao.
• Có phương án dự phòng: nghĩ trước ai sẽ trông con khi con ốm, khi mẹ ốm hoặc phải đi làm đột xuất.
• Để giấy tờ của con một chỗ: giấy khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế, sổ tiêm chủng và các số điện thoại cần thiết.

Xây mạng lưới người có thể nhờ cậy

Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyên cha mẹ đơn thân chủ động nhờ bạn bè, người thân. Đó có thể là trông con một lúc để mẹ nghỉ, hay đưa đón con giúp mẹ.

• Nhờ một người thân hoặc bạn tin cậy trông con định kỳ. Thỉnh thoảng có thể cho con ngủ lại nhà ông bà.
• Đổi ca trông con với một phụ huynh khác: hôm nay mẹ trông giúp, hôm khác bạn trông lại.
• Hỏi nhân viên y tế, cô giáo của con về các nhóm hỗ trợ cha mẹ ở địa phương.
• Khi nhờ, hãy nói rõ việc gì và lúc nào. Người khác dễ nhận lời hơn khi biết chính xác mình cần làm gì.

Nhận giúp đỡ không có nghĩa mẹ yếu đuối. Nuôi con vốn là việc cần nhiều người cùng chung tay.

Tài chính và quyền lợi của con

Lập kế hoạch chi tiêu

Mẹ nên ghi thu chi hằng tháng, tách riêng các khoản cố định như tiền nhà, ăn uống, học phí, bảo hiểm. Nếu được, hãy để dành dần một khoản dự phòng cho lúc con ốm hoặc thu nhập bị gián đoạn.

Cấp dưỡng nuôi con

Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cha hoặc mẹ không sống chung với con chưa thành niên có nghĩa vụ cấp dưỡng. Cấp dưỡng là đóng góp tiền hoặc tài sản để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con.

Khi cha mẹ ly hôn, Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thêm:

• Cha mẹ có thể tự thỏa thuận mức và cách cấp dưỡng cho con.
• Không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định. Tòa dựa vào thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con.
• Mức Tòa án quyết định không thấp hơn nửa tháng lương tối thiểu vùng, cho mỗi con mỗi tháng. Lương vùng tính theo nơi người cấp dưỡng cư trú.
• Cách cấp dưỡng có thể là hằng tháng, hoặc cách khác hợp với nhu cầu của con và điều kiện của người cấp dưỡng.

Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn và giấy khai sinh chưa có tên cha? Khi đó thường cần xác định cha con trước khi yêu cầu cấp dưỡng. Mẹ nên hỏi cán bộ tư pháp ở xã, phường hoặc người tư vấn pháp luật về thủ tục.

Trợ cấp xã hội cho người đơn thân nghèo

Nghị định 335/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 5/10/2026) có trợ cấp xã hội hằng tháng cho người đơn thân nghèo đang nuôi con. Đó là người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đang nuôi con dưới 16 tuổi.

Người đó chưa có chồng hoặc vợ, hoặc có chồng hoặc vợ đã chết, mất tích theo quy định của pháp luật. Con từ đủ 16 tuổi mà vẫn đang đi học thì mẹ được tiếp tục hưởng theo quy định.

Mức trợ cấp bằng mức chuẩn trợ giúp xã hội nhân hệ số 1,0 cho mỗi con đang nuôi. Mức chuẩn hiện là 540.000 đồng/tháng, áp dụng từ 1/7/2026, tức 540.000 đồng cho mỗi con mỗi tháng.

Nói chuyện với con về gia đình mình

Trẻ nhỏ cần được nghe những điều đơn giản, hợp với tuổi: con được yêu thương, và gia đình mình là như vậy. Mẹ không cần kể chi tiết chuyện của người lớn.

Nếu con vẫn gặp bố, NHS khuyên mẹ đừng để con thấy những bực bội, tổn thương của mình. Hãy để con tự xây dựng mối quan hệ với bố.

• Theo NHS, trẻ thường có lợi khi được gặp cả bố và mẹ đều đặn. Điều này không áp dụng khi người kia có hành vi bạo lực, bạo hành với mẹ hoặc con.
• Sau mỗi lần gặp, con có thể quấy hoặc khó bảo hơn. Đó có thể là dấu hiệu con đang buồn hay bối rối. Mẹ hãy bình tĩnh và trấn an con.
• Mẹ cũng cần một người lớn để tâm sự cảm xúc của chính mình, thay vì giữ trong lòng.

Chăm sóc chính mình

Mẹ là chỗ dựa chính của con, nên sức khỏe của mẹ rất quan trọng. Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) khuyên cha mẹ nhận ra căng thẳng sớm và nghỉ một chút trước khi nó dồn lại.

• Đi bộ ngắn, uống một tách trà, hoặc hít thở sâu và chậm trong 2 đến 3 phút, vài lần mỗi ngày.
• Chia việc lớn thành việc nhỏ. Nhờ giúp từ sớm, đừng đợi đến khi quá sức.
• Để ý dấu hiệu kiệt sức: mệt liên tục, ngủ thất thường, khó tập trung, hay ốm vặt, căng cơ, bồn chồn. Khi đó hãy dừng lại và tìm người hỗ trợ.

Theo UNICEF, khi căng thẳng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, mẹ nên tìm giúp đỡ càng sớm càng tốt. Bác sĩ có thể giới thiệu mẹ tới chuyên gia tâm lý.