Bố đồng hành cùng mẹ từ khi mang thai: những việc cụ thể bố nên làm

Bố có thể đồng hành cùng mẹ ngay từ khi biết tin có thai, không cần chờ con chào đời. Những việc cụ thể như đi khám cùng, bỏ thuốc lá, chia việc nhà giúp mẹ khỏe hơn, bớt lo hơn.

Bố cũng nên biết dấu hiệu nguy hiểm khi mang thai, chuẩn bị ngày đi sinh và chế độ nghỉ khi vợ sinh. Dưới đây là gợi ý theo từng giai đoạn.

Ngay từ đầu: chia bớt việc và bỏ thói quen có hại

Những tháng đầu, mẹ có thể mệt, buồn ngủ, nghén. Bố nhận thêm việc nhà, nấu ăn, đi chợ là cách giúp rất thiết thực.

• Bỏ thuốc lá: Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyên bố bỏ thuốc ngay lúc này. Khói thuốc thụ động có thể gây hại cho mẹ và em bé.
• Bớt hoặc bỏ rượu bia: NHS khuyên bố giảm hoặc ngừng uống rượu bia trong thời gian vợ mang thai.
• Cùng ăn uống lành mạnh: bữa ăn đủ chất của cả nhà tốt cho sức khỏe của mẹ và em bé.
• Đi khám thai cùng vợ: ghi lại câu hỏi, nhớ lịch hẹn, nghe bác sĩ dặn dò. Bố cũng hiểu rõ hơn em bé đang lớn lên thế nào.

Hai vợ chồng có thể dùng công cụ tính ngày dự sinh để biết thai được mấy tuần và lên kế hoạch.

Những tháng giữa: cùng vận động, cùng học và lo giấy tờ

• Vận động cùng nhau: theo NHS, đi bộ hay bơi cùng nhau là hoạt động nhẹ nhàng, an toàn cho mẹ và bé.
• Đi lớp tiền sản cùng vợ: NHS khuyên bố đi học cùng. Hiểu về chuyển dạ và sinh nở giúp bố hỗ trợ mẹ tốt hơn.
• Lo giấy tờ và tiền bạc: tìm hiểu quyền lợi bảo hiểm, chế độ nghỉ của cả hai. Sau đó cùng lập ngân sách trước khi sinh.

Chế độ nghỉ của bố khi vợ sinh con

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được nghỉ khi vợ sinh con:

• 5 ngày làm việc.
• 7 ngày làm việc nếu vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
• 10 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi, hoặc vợ sinh con thứ hai (từ ngày 01/7/2026, theo Luật Dân số 2025). Sinh ba trở lên thì thêm 3 ngày cho mỗi con, tính từ con thứ ba.
• 14 ngày làm việc nếu vợ sinh đôi phải phẫu thuật. Sinh ba trở lên phải phẫu thuật thì thêm 3 ngày cho mỗi con, từ con thứ ba.

Bố có thể nghỉ một lần hoặc nhiều lần, nhưng phải bắt đầu nghỉ trong vòng 60 ngày kể từ ngày vợ sinh. Hai vợ chồng nên tính trước để những ngày bố nghỉ rơi vào lúc cần nhất.

Biết dấu hiệu nguy hiểm để đưa mẹ đi khám kịp

Người ở cạnh mẹ nhiều nhất thường là bố. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) liệt kê các dấu hiệu cần đi khám ngay:

• Đau đầu không hết hoặc nặng dần, chóng mặt, ngất, nhìn mờ hay thay đổi thị lực.
• Sốt từ 38 độ C trở lên.
• Sưng phù nhiều ở mặt, ở tay.
• Khó thở, đau ngực, tim đập nhanh.
• Buồn nôn, nôn nhiều, hoặc đau bụng dữ dội không hết.
• Thai máy ít đi hoặc không thấy máy.
• Ra máu hoặc rỉ nước ở âm đạo khi đang mang thai.
• Chân hoặc tay sưng, đỏ, đau nhiều.
• Mệt lả, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân hay em bé.

CDC lưu ý một số biến chứng có thể xảy ra tới một năm sau sinh. Vì vậy bố vẫn cần để ý các dấu hiệu này sau khi con chào đời.

Chuẩn bị cho ngày đi sinh

NHS có nhiều gợi ý cho người đi cùng mẹ khi sinh. Bố có thể chuẩn bị từ vài tuần trước:

• Cùng vợ viết, hoặc ít nhất đọc kỹ, kế hoạch sinh như mong muốn về giảm đau. Kế hoạch này có thể thay đổi vào phút chót.
• Tìm đường đến nơi sinh, tính cả giờ tắc đường. Lưu sẵn số điện thoại cần gọi.
• Giữ điện thoại luôn có pin. Chuẩn bị túi riêng của bố: đồ dùng cá nhân, đồ ăn nhẹ, sạc điện thoại, quần áo thay.
• Hỏi trước nơi sinh có cho người nhà vào phòng sinh không, để cả hai chuẩn bị tinh thần.

Khi mẹ chuyển dạ

• Động viên, trấn an mẹ, nhưng dừng lại nếu mẹ muốn yên lặng.
• Giúp mẹ tập trung vào hơi thở, đổi tư thế hoặc tựa vào bố.
• Đưa nước, đồ ăn nhẹ cho mẹ khi nhân viên y tế cho phép.
• Nói với nhân viên y tế mong muốn, nhu cầu của mẹ khi cần.
• Bố cũng nhớ ăn uống, nghỉ ngắn để giữ sức.

Để ý cảm xúc của cả hai

Mang thai là niềm vui, nhưng cũng nhiều lo lắng cho cả mẹ và bố. Theo NHS, có tới 1 trên 5 phụ nữ và 1 trên 10 nam giới gặp vấn đề sức khỏe tinh thần. Các vấn đề này có thể xảy ra khi mang thai hoặc trong năm đầu sau sinh.

Bố hãy hỏi han vợ mỗi ngày, lắng nghe mà không vội khuyên. Bố cũng nên nói ra lo lắng của mình với vợ, người thân hoặc bác sĩ. Buồn, lo kéo dài ở mẹ hay bố đều cần được khám và hỗ trợ.