Chuẩn bị cho con lớn khi sắp có em bé: mẹ nên làm gì trước và sau sinh

Để con lớn đón em nhẹ nhàng, mẹ báo tin bằng lời phù hợp với tuổi của con và cho con cùng chuẩn bị. Mẹ giữ nếp sinh hoạt quen thuộc, tránh thay đổi lớn sát ngày sinh, và dành thời gian riêng cho con mỗi ngày.

Sau khi em ra đời, con có thể ghen tị hoặc “lùi lại”, như đòi bú bình hay tè dầm. Đây là phản ứng thường gặp, và con cần sự kiên nhẫn hơn là trách phạt.

Báo tin cho con theo độ tuổi

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) gợi ý cách nói khác nhau theo tuổi của con:

• Con 1 đến 2 tuổi: nhắc dần về em bé để con quen. Đọc sách tranh về trẻ sơ sinh giúp con học những từ như “em bé”, “anh”, “chị”.
• Con 2 đến 4 tuổi: tận dụng dịp tự nhiên để nói, như khi đi sắm đồ cho em. Nếu nơi mẹ dự sinh có lớp học cho anh chị sắp có em, mẹ có thể cho con tham gia.
• Con từ 5 tuổi: nói rõ chuyện gì đang xảy ra bằng ngôn ngữ con hiểu.

Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) khuyên bố mẹ nói về em bé với sự hào hứng. Mẹ cũng có thể nói trước rằng em còn rất nhỏ, sẽ hay khóc và cần bố mẹ chăm nhiều.

Cho con cùng chuẩn bị đón em

• Cho con cùng chọn đồ, xếp quần áo hay góc chơi cho em.
• Đọc hoặc kể chuyện về việc làm anh, làm chị và ngày đón em về nhà.
• Cho con xem ảnh hồi con còn bé và những món đồ chơi cũ của con.
• Với con đã đi học, mẹ nhờ con giúp dọn dẹp, sắp xếp chỗ cho em.

Những gợi ý trên đến từ AAP, UNICEF và Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh vùng Wales (NHS 111 Wales). Việc nhỏ như vậy giúp con thấy mình là một phần của gia đình đang lớn lên, không phải người đứng ngoài.

Giữ nếp sinh hoạt và chuẩn bị cho ngày mẹ đi sinh

Theo AAP, những thay đổi lớn như bỏ bỉm, chuyển từ cũi sang giường nên làm xong trước khi em ra đời. Nếu không kịp, mẹ đợi tới khi em bé về nhà và mọi thứ đã ổn định.

UNICEF cũng khuyên đổi phòng hay chỗ ngủ của con trước khi em chào đời, để con không bị quá tải. NHS 111 Wales gợi ý giữ các nếp sinh hoạt và hoạt động quen thuộc của con.

Nếu con sắp đi nhà trẻ, mẹ cân nhắc thời điểm để con không phải đón nhiều thay đổi cùng lúc. Mẹ bàn trước với gia đình để có lịch phù hợp.

Khi mẹ vào viện sinh

Mẹ sắp xếp trước một người con tin tưởng để chăm con trong những ngày mẹ vắng nhà. AAP gợi ý nói với con rằng mẹ sẽ về cùng em sau vài ngày, khi bác sĩ cho về.

Với con lớn hơn, người thân có thể đưa con vào viện thăm mẹ và gặp em. Lần gặp đầu tiên này giúp con thấy mình được tham gia.

Khi em bé về nhà

• Giao việc nhỏ: lấy tã, đưa khăn, hát cho em nghe. Khen con khi con nhẹ nhàng với em.
• Bế em khi có người lớn bên cạnh: AAP gợi ý cho con bế em, nhưng con phải hỏi bố mẹ trước.
• Chuẩn bị cho lúc cho em bú: để sẵn sách, đồ chơi, hoặc vừa cho em bú vừa kể chuyện với con lớn.
• Nhờ khách quan tâm con lớn: khi người thân đến thăm em, nhờ họ dành thời gian chơi với con lớn.
• Thời gian riêng mỗi ngày: đọc sách, chơi, trò chuyện riêng với con lớn, dù chỉ ít phút. Ông bà cũng có thể làm việc này.
• Biến việc phụ chăm em thành trò chơi: NHS 111 Wales gợi ý để con cùng giúp lúc thay tã cho em như một trò chơi vui.

Mẹ cũng nên chuẩn bị tinh thần rằng con lớn có thể đòi hỏi nhiều hơn trong thời gian đầu. Khi bố hoặc người thân bế em một lúc, mẹ có thêm thời gian ở riêng với con lớn.

Khi con ghen tị hoặc “lùi lại”

Con có thể đòi bú bình, tè dầm dù đã bỏ bỉm, hoặc cư xử như em bé. AAP cho biết đây là điều bình thường, là cách con kiểm tra xem mình còn được yêu thương không.

• Đừng bảo con “lớn rồi mà còn thế”. AAP khuyên cho con sự quan tâm con đang cần.
• Khen khi con cư xử như anh chị lớn và ghi nhận sự trưởng thành của con.
• Chấp nhận rằng con có thể chưa thương em ngay.
• Gọi tên cảm xúc của con, ví dụ “con buồn vì mẹ bận bế em”, rồi ôm con thật lâu.

Theo UNICEF, niềm vui và sự ghen tị có thể đi cùng nhau khi gia đình có thêm thành viên. Bố mẹ kiên nhẫn và nhất quán sẽ giúp con dần quen với vai trò mới.