Lập kế hoạch chi tiêu khi sắp sinh con: mẹ cần tính những khoản nào

Để lập kế hoạch chi tiêu khi sắp sinh, mẹ có thể làm theo bốn bước. Đó là tính thu nhập khi nghỉ sinh, liệt kê khoản chi, tận dụng khoản được hỗ trợ và để dành quỹ dự phòng.

Mỗi gia đình có mức chi khác nhau, nên bài viết không đưa ra con số chung. Thay vào đó, mẹ có một khung để tự điền theo hoàn cảnh nhà mình.

Bước 1: Tính thu nhập trong thời gian nghỉ sinh

Nếu mẹ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, mỗi tháng nghỉ sinh mẹ nhận trợ cấp từ bảo hiểm xã hội (BHXH). Khoản này bằng mức bình quân tiền lương đóng BHXH của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ.

Mẹ nghỉ sinh 6 tháng. Từ ngày 01/7/2026, mẹ sinh con thứ hai được nghỉ 7 tháng nếu tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống.

Tiền lương đóng BHXH có thể thấp hơn thu nhập thực nhận hằng tháng của mẹ. Hai vợ chồng nên tính phần chênh lệch này vào kế hoạch.

Mẹ còn nhận trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu cho mỗi con. Lương cơ sở đã lên 2.530.000 đồng từ ngày 01/7/2026, nên con sinh từ tháng 7/2026 được 5.060.000 đồng.

Mẹ tham gia BHXH tự nguyện cũng có trợ cấp thai sản 2.000.000 đồng cho mỗi con. Điều kiện là đã đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh.

Chồng đang đóng BHXH được nghỉ từ 5 ngày làm việc trở lên khi vợ sinh, có hưởng trợ cấp. Hai vợ chồng nên tính cả khoản này khi cộng thu nhập.

Bước 2: Liệt kê khoản chi theo từng giai đoạn

Trong thai kỳ

• Khám thai, siêu âm, xét nghiệm theo lịch hẹn.
• Thuốc, vi chất dùng theo chỉ định của bác sĩ.
• Quần áo bầu, đi lại, lớp học tiền sản nếu tham gia.

Khi sinh

• Chi phí sinh và nằm viện, gồm phần bảo hiểm y tế (BHYT) không chi trả và phòng dịch vụ nếu chọn.
• Đồ đi sinh cho mẹ và bé.
• Chi phí đi lại, ăn uống của người nhà đi cùng.

Sau sinh

• Tã, khăn, đồ vệ sinh cho bé, là khoản chi đều đặn hằng tháng.
• Sữa công thức và bình sữa nếu bé bú bình hoặc bú kết hợp.
• Vắc xin dịch vụ nếu gia đình chọn tiêm thêm ngoài chương trình tiêm chủng mở rộng.
• Người giúp việc hoặc người trông trẻ khi mẹ đi làm lại.
• Chi phí cho mẹ: đồ dùng sau sinh, ăn uống, khám lại theo hẹn của bác sĩ.

Mẹ hỏi trước nơi dự sinh về các gói sinh, giá phòng và phần BHYT chi trả. Có con số cụ thể, mẹ ước tính sát hơn nhiều.

Bước 3: Tận dụng các khoản được hỗ trợ

• Thẻ BHYT của bé: trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ BHYT có giá trị từ ngày sinh. Thẻ được cấp liên thông cùng thủ tục đăng ký khai sinh và đăng ký thường trú.
• Khi bé chưa có thẻ: đi khám, mẹ xuất trình giấy chứng sinh của bé, bản gốc hoặc bản chụp.
• BHYT của mẹ: mẹ mang thẻ khi khám thai và khi sinh, hỏi rõ phần quỹ BHYT chi trả.
• Sàng lọc trước sinh và sơ sinh: theo Nghị định 168/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/01/2027, mọi mẹ bầu và trẻ sơ sinh được sàng lọc một số bệnh bẩm sinh. Chi phí do ngân sách Nhà nước bảo đảm.
• Hỗ trợ khi sinh con: cũng theo nghị định này, từ ngày 01/01/2027, phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi được hỗ trợ tối thiểu 2.000.000 đồng.

Nghị định còn hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người và phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp. Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định và chi trả, cùng lúc với đăng ký khai sinh cho bé.

Mẹ hỏi cơ quan BHXH hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú để biết mình thuộc diện nào.

Bước 4: Lập quỹ dự phòng và theo dõi chi tiêu

Sinh nở có những khoản khó đoán trước, như sinh mổ, bé cần nằm viện thêm hay mẹ nghỉ làm lâu hơn dự kiến. Một quỹ dự phòng riêng giúp gia đình không bị động.

• Để quỹ dự phòng ở một tài khoản riêng, không dùng cho chi tiêu thường ngày.
• Ghi chép chi tiêu hằng tháng từ khi mang thai để hiểu thói quen chi của gia đình.
• Xem lại kế hoạch mỗi tháng một lần và điều chỉnh khi có thay đổi.

Những cách giảm áp lực tài chính

• Hai vợ chồng thống nhất mức chi và ai giữ quỹ nào, tránh hiểu lầm về sau.
• Mua đồ cho bé theo danh sách, mua dần, không mua theo trào lưu.
• Hỏi người thân xem có xe đẩy, cũi, quần áo còn tốt để cho mượn.
• Giữ lại hóa đơn, giấy tờ khám chữa bệnh để đối chiếu khi cần.
• Khi thu nhập giảm, ưu tiên khoản thiết yếu như ăn uống, sức khỏe, nhà ở.