Những thực phẩm mẹ bầu nên tránh và vì sao: danh sách dễ nhớ

Mẹ bầu nên tránh hoặc nấu thật chín một số nhóm thực phẩm: đồ sống và tái, sữa chưa qua thanh trùng, gan, cá nhiều thủy ngân và rượu bia. Lý do là các nhóm này dễ mang vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc chất có thể gây hại cho thai.

Tin vui là phần lớn món ăn vẫn dùng được nếu nấu chín kỹ và bảo quản đúng cách. Dưới đây là danh sách cụ thể kèm lý do, dựa trên khuyến cáo của NHS (Anh), CDC và ACOG (Mỹ).

Vì sao mẹ bầu cần cẩn thận hơn với đồ ăn?

Khi mang thai, mẹ dễ mắc một số bệnh lây qua thức ăn hơn. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), phụ nữ mang thai có nguy cơ nhiễm vi khuẩn Listeria cao gấp 10 lần.

• Listeria: vi khuẩn gây bệnh listeriosis. Hệ thống Y tế Quốc gia Anh (NHS) cho biết bệnh này có thể gây sảy thai, thai chết lưu hoặc khiến bé sơ sinh ốm nặng.
• Toxoplasma: ký sinh trùng có thể có trong thịt sống, thịt chưa chín hoặc thịt muối. Bệnh do nó gây ra có thể dẫn đến sảy thai.
• Salmonella: vi khuẩn hay gặp trong trứng sống. Theo NHS, nó ít khi gây hại cho thai nhưng có thể làm mẹ ngộ độc thực phẩm.
• Thủy ngân: kim loại có trong một số loài cá. Mẹ ăn quá nhiều có thể gây hại cho thai.
• Vitamin A dạng retinol: có rất nhiều trong gan, lượng cao có thể gây hại cho thai.

Thịt, trứng và các món sống, tái

Mẹ nên nấu chín kỹ thịt gà, heo, vịt, thịt băm và xúc xích, đến khi không còn màu hồng hay máu. Mẹ nên tránh các món làm từ thịt sống hoặc chưa chín như gỏi thịt, nem chua, tiết canh.

Thịt nguội, xúc xích ăn liền và thịt muối như salami cần được hâm lại trước khi ăn. CDC khuyên hâm tới 165°F (khoảng 74°C), tức đến khi nóng bốc hơi.

Mẹ nên tránh gan và các món làm từ gan như pa tê gan. NHS cho biết gan chứa nhiều vitamin A, lượng cao có thể gây hại cho bé.

Với trứng, CDC khuyên nấu đến khi cả lòng trắng và lòng đỏ đều đông lại. NHS khuyên không ăn trứng vịt, trứng ngỗng, trứng cút còn sống hoặc chưa chín. Mẹ cũng nên cẩn thận với món có trứng sống như sốt mayonnaise tự làm.

Cá và hải sản: ăn thế nào cho đúng?

Cá cung cấp đạm và omega-3, chất có thể quan trọng cho sự phát triển não của thai. ACOG khuyên mẹ ăn 2 đến 3 khẩu phần cá hoặc hải sản mỗi tuần. Mỗi khẩu phần khoảng 4 ounce, tức chừng 113 g.

Tuy nhiên, mẹ cần tránh các loại cá có nhiều thủy ngân. ACOG liệt kê: cá ngừ mắt to, cá thu vua (king mackerel), cá cờ, cá mập, cá kiếm, cá orange roughy và cá tilefish.

NHS khuyên ăn cá ngừ không quá 4 hộp hoặc 2 miếng phi lê mỗi tuần. Cá nhiều dầu như cá hồi, cá trích, cá mòi không nên quá 2 khẩu phần mỗi tuần.

Mẹ nên tránh cá và hải sản sống như sushi cá sống, gỏi cá, hàu sống. Cá hồi xông khói lạnh và tôm luộc sẵn để nguội cần nấu lại đến khi nóng bốc hơi. Hải sản đã nấu chín như tôm, cua, mực, nghêu, sò thì mẹ ăn được.

Sữa, phô mai, rau và đồ ăn làm sẵn

• Sữa chưa qua xử lý nhiệt: tránh sữa, kem, sữa chua, bơ làm từ sữa chưa thanh trùng. Mẹ chọn loại đã thanh trùng hoặc tiệt trùng.
• Phô mai: phô mai cứng như cheddar, parmesan và phần lớn phô mai mềm đã thanh trùng như mozzarella, feta đều dùng được. Phô mai mềm vỏ trắng (brie, camembert) và phô mai xanh mềm chỉ nên ăn khi đã nấu chín kỹ.
• Giá đỗ sống: CDC khuyên nấu đến khi nóng bốc hơi rồi mới ăn.
• Nấm kim châm: NHS khuyên nấu chín kỹ vì loại nấm này có thể mang Listeria.
• Rau, trái cây: rửa thật sạch để loại bỏ đất cát có thể chứa vi khuẩn. Trái cây cắt sẵn như dưa lưới cần giữ lạnh và ăn trước hạn dùng.
• Bánh mì kẹp, salad đóng gói sẵn: giữ lạnh và dùng trước hạn sử dụng.

Đồ uống mẹ cần hạn chế

• Rượu bia: NHS khuyên tránh hoàn toàn vì rượu có thể gây hại lâu dài cho bé.
• Caffeine: không quá 200 mg mỗi ngày, tính cả cà phê, trà, nước ngọt có ga, nước tăng lực và sô cô la.
• Trà rễ cam thảo: NHS khuyên tránh vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của bé. Các loại trà thảo mộc khác như bạc hà, hoa cúc nên dùng không quá 4 tách mỗi ngày.

Mẹ vẫn có thể ăn đậu phộng và các loại hạt như bình thường, trừ khi bị dị ứng hoặc được bác sĩ dặn kiêng.

ACOG nhắc rằng mang thai không có nghĩa là ăn gấp đôi lượng thức ăn. Mẹ nên ăn đa dạng và đủ chất, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, rau, trái cây và đạm nạc. Mẹ có thể theo dõi bằng công cụ tính mức tăng cân khi mang thai.

Lỡ ăn phải thực phẩm nên tránh thì sao?

NHS cho biết nếu mẹ chỉ ăn một lượng nhỏ và không thấy ốm thì bé khó bị ảnh hưởng. Mẹ không cần quá lo lắng. Nếu băn khoăn, mẹ hãy kể với bác sĩ hoặc nhân viên y tế đang theo dõi thai kỳ.

Mẹ nên để ý sức khỏe của mình trong những ngày sau đó. Nếu có điều gì bất thường, mẹ đừng ngại đi khám sớm.