Đọc sách cho con từ khi nào và đọc thế nào cho phù hợp từng độ tuổi?

Mẹ có thể đọc sách cho con ngay từ khi con chào đời. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến nghị cha mẹ đọc cùng con từ lúc mới sinh trở đi.

Với em bé, điều quan trọng không phải là đọc hết một câu chuyện. AAP viết rằng điều bé được lợi nhiều nhất là nghe giọng nói của cha mẹ và được ôm ấp. Theo UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc), chỉ 10 đến 15 phút mỗi ngày đã đủ để khơi gợi niềm yêu thích sách ở trẻ.

Vì sao nên đọc sách cho con từ sớm?

UNICEF cho biết đọc sách giúp trẻ xây dựng các kỹ năng ngôn ngữ quan trọng, mở ra cơ hội học điều mới. Giờ đọc chung cũng là khoảnh khắc đặc biệt để mẹ và con gắn bó.

Khi đọc trở thành một phần của giờ ngủ trưa hay giờ ngủ tối, bé dần biết điều gì sắp đến, theo AAP.

Bé được đọc sách từ nhỏ cũng thường thích sách hơn khi lớn lên, theo UNICEF. Mẹ không cần sách đắt tiền: vài cuốn sách phù hợp tuổi là đủ.

Đọc cho bé từ 0 đến 12 tháng

Từ 0 đến 6 tháng: nghe giọng mẹ là chính

Ở tuổi này, bé có thể mở to mắt, đạp chân khi thích thú, đưa tay chạm vào sách. Bé nhìn rõ nhất ở khoảng cách chừng 15 đến 25 cm. Khoảng 3 tháng, bé bắt đầu bập bẹ, bắt chước âm thanh và cười khi nghe giọng mẹ.

Gợi ý của AAP:

• Chọn sách có vần điệu đơn giản, hình to và rõ nét.
• Ngồi chỗ yên tĩnh, bế bé trong lòng, nhìn vào mắt bé.
• Thay đổi giọng đọc, tạo các âm thanh vui tai, chỉ vào hình.
• Khi bé quay đi, ưỡn lưng hay quấy, đó là lúc bé đã đủ. Mẹ dừng lại, không cần đọc hết.

Từ 6 đến 12 tháng: cầm, vỗ và gặm sách

Bé bắt đầu tự cầm sách, vỗ vào hình, bắt chước âm thanh và nét mặt của mẹ. Bé cho sách vào miệng cũng là bình thường, AAP coi đó là dấu hiệu bé quan tâm tới sách. Bé có thể tập trung vào sách vài phút.

• Chọn sách bìa cứng, sách vải có nhiều chất liệu để bé sờ, sách hình đồ vật quen thuộc như quả bóng, khối gỗ.
• Gọi tên và chỉ vào hình bé đang nhìn hoặc chạm.
• Để bé giúp lật trang. Bé muốn chuyển sang trang khác thì cứ theo bé.
• Hỏi bé những câu như "Con chim đâu nhỉ?" dù bé chưa trả lời được.

Đọc cho con từ 1 đến 3 tuổi

Khoảng 12 đến 18 tháng, bé hay mang sách đi khắp nơi và đưa cho mẹ đọc. Khi được hỏi "Con mèo đâu?", bé bắt đầu chỉ vào hình. Từ 18 đến 24 tháng, mẹ thử dừng lại trước từ cuối của một câu quen thuộc, bé sẽ nói tiếp.

Theo AAP, bé 2 tuổi có thể tự chọn sách, đòi đọc một cuốn nhiều lần, lặp lại từ mẹ đọc và hỏi "Cái gì đây?". Mẹ có thể:

• Lặp lại một từ quan trọng bé vừa nói, rồi dừng lại chờ bé nói tiếp.
• Đếm các hình trong trang và để bé đếm theo.
• Đáp lại câu hỏi, lời bình của bé một cách hào hứng.

Bé 3 tuổi có thể giả vờ đọc cuốn sách mình thích, kể lại chuyện bằng lời của mình. Bé còn biết sửa khi mẹ đọc sót một từ hay bỏ một trang. Mẹ hãy nhờ bé kể về hình và câu chuyện, cùng tìm "tất cả những thứ màu xanh", chỉ cho bé màu sắc, hình dạng, con số.

Đọc đi đọc lại một cuốn sách là chuyện bình thường. UNICEF cho biết trẻ ở tuổi này thích nghe lại những cuốn sách quen thuộc.

Đọc cho trẻ mẫu giáo từ 3 đến 6 tuổi

Theo UNICEF, trẻ 3 đến 5 tuổi có thể nhận ra một vài chữ cái quen và tập viết. Trẻ biết cầm sách đúng chiều, tự lật trang và nhận ra các từ có vần.

• Hỏi con trong lúc đọc: "Con nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?"
• Chọn sách theo sở thích của con. Con mê khủng long thì tìm sách về khủng long. Truyện tranh cũng là đọc.
• Khi con lớn hơn, hai mẹ con thay phiên nhau đọc: bắt đầu từ chữ cái, rồi từ, câu, đến cả trang.

Mẹo để đọc sách thành thói quen của cả nhà

• Chọn giờ cố định: AAP gợi ý khoảng 10 đến 20 phút đọc sách vào giờ đi ngủ, không bật tivi.
• Tạo góc đọc: một chỗ yên tĩnh, thoải mái trong nhà.
• Cất điện thoại: UNICEF khuyên hạn chế điện thoại, tivi trong lúc đọc cùng con.
• Để sách trong tầm tay con: một tủ sách nhỏ ở nhà là đủ. Thư viện cũng là nơi tốt để mượn sách.
• Làm gương: con sẽ thích đọc hơn khi thấy bố mẹ thường xuyên đọc.
• Đọc để dỗ dành: AAP gợi ý dùng giờ đọc sách để giúp con bình tĩnh, cảm thấy được an ủi.