Giấc ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh: cách giảm nguy cơ đột tử khi ngủ

Hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) là khi một em bé tưởng như khỏe mạnh bỗng tử vong. Các bác sĩ không tìm được nguyên nhân, và tình trạng này thường xảy ra lúc bé ngủ. Mẹ không thể loại bỏ hết nguy cơ, nhưng có thể giảm đáng kể nhờ vài nguyên tắc ngủ an toàn.

Nguyên tắc chính gồm: đặt bé nằm ngửa, ngủ trên mặt phẳng chắc và trống. Bé nên ngủ cùng phòng nhưng không chung giường với bố mẹ. Theo AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ), những nguyên tắc này áp dụng cho bé đến 1 tuổi, trong mọi giấc ngủ.

Luôn đặt bé nằm ngửa khi ngủ

WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) khuyến nghị đặt bé ngủ ở tư thế nằm ngửa trong năm đầu để phòng đột tử. AAP nhấn mạnh việc này áp dụng cho cả giấc ngủ ngày lẫn giấc ngủ đêm.

Nằm nghiêng cũng nguy hiểm như nằm sấp, vì bé dễ lăn sang tư thế sấp. NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) khuyên đặt bé ở tư thế “chân chạm cuối cũi”. Nghĩa là chân bé ở sát thành cuối cũi.

Khi bé bắt đầu tự lật, mẹ nhẹ nhàng đặt bé nằm ngửa trở lại. Khi bé đã tự lật được cả hai chiều, mẹ không cần lật lại cho bé nữa.

Nằm sấp khi thức vẫn cần thiết

Nằm sấp khi bé thức và có người lớn trông giúp bé phát triển cơ cổ, vai và tránh bẹp đầu. AAP khuyên tăng dần đến ít nhất 15 đến 30 phút nằm sấp mỗi ngày khi bé được 7 tuần tuổi.

Chỗ ngủ phẳng, chắc và để trống

Bé nên ngủ trong cũi hoặc nôi riêng, có nệm phẳng và chắc. Trên nệm chỉ có tấm ga bọc vừa khít.

• Không để gối, chăn, đệm quây thành cũi, thú bông hay đồ chơi trong chỗ ngủ của bé.
• Không dùng gối chặn, tổ ngủ hay đệm ôm cho bé ngủ.
• Không cho bé ngủ trên bề mặt nghiêng. AAP cho biết bề mặt nghiêng hơn 10 độ là không an toàn cho bé ngủ.
• Bé ngủ quên trên ghế ô tô, xe đẩy, xích đu hay địu? Mẹ chuyển bé sang cũi và đặt nằm ngửa càng sớm càng tốt.

Kiểm tra nhanh trước mỗi giấc ngủ

1. Bé nằm ngửa, chân sát thành cuối cũi.
2. Nệm phẳng, chắc, chỉ có ga bọc vừa khít.
3. Trong cũi không có gối, chăn, đệm quây, thú bông.
4. Đầu bé không bị che, bé không mặc quá nhiều lớp áo.
5. Cũi đặt trong phòng bố mẹ, không có khói thuốc.

Ngủ chung phòng, không ngủ chung giường

AAP và NHS đều khuyên cho bé ngủ cùng phòng với bố mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu. Theo AAP, ngủ chung phòng có thể giảm nguy cơ đột tử tới 50%.

Tuy vậy, bé nên có chỗ ngủ riêng. AAP không khuyến nghị cho bé ngủ chung giường với người lớn.

Nguy hiểm nhất là ngủ cùng bé trên ghế sofa, ghế bành hoặc đệm ngồi. AAP cho biết nguy cơ khi đó có thể cao gấp tới 67 lần.

Ngủ chung giường đặc biệt nguy hiểm trong những trường hợp sau:

• Bố hoặc mẹ hút thuốc, uống rượu bia, dùng chất gây nghiện hay thuốc gây buồn ngủ.
• Bé sinh trước 37 tuần, hoặc cân nặng lúc sinh dưới 2,5 kg.
• Bé dưới 4 tháng tuổi.

Giữ bé mát vừa phải, không để quá nóng

Quá nóng làm tăng nguy cơ đột tử. NHS khuyên giữ nhiệt độ phòng khoảng 16 đến 20°C, mẹ cố gắng giữ phòng thoáng mát trong mùa nóng.

• Kiểm tra bé có đổ mồ hôi hay ngực nóng không. Đây là dấu hiệu bé đang bị nóng.
• Không đội mũ cho bé khi ngủ trong nhà và không che đầu bé.
• Không đặt bé gần lò sưởi, máy sưởi hay chỗ nắng chiếu trực tiếp.
• Không dùng túi chườm nóng hay chăn điện cho bé.

Những thói quen khác giúp giảm nguy cơ

• Cho bé bú mẹ nếu có thể. AAP cho biết sữa mẹ giúp giảm nguy cơ đột tử, bú càng lâu càng được bảo vệ nhiều hơn.
• Cân nhắc cho bé ngậm ti giả khi ngủ. Với bé bú mẹ, chỉ dùng khi việc bú mẹ đã ổn định. Không buộc ti giả vào cổ hay quần áo bé.
• Không để ai hút thuốc gần bé. Mẹ cũng không hút thuốc khi mang thai.
• Tiêm chủng đúng lịch. NHS và AAP đều khuyên giữ lịch tiêm chủng đầy đủ cho bé.
• Quấn chũn không giúp giảm đột tử. Nếu quấn, luôn đặt bé nằm ngửa và không quấn quá chặt. Ngừng quấn khi bé có dấu hiệu biết lật, thường vào khoảng 3 đến 4 tháng.

Với bé sinh non, NHS khuyên áp dụng nguyên tắc ngủ an toàn trong một năm tính từ ngày dự sinh. Theo AAP, máy đo nhịp tim hay nồng độ oxy dùng tại nhà chưa được chứng minh giúp phòng đột tử.