Phân su và phân của trẻ sơ sinh: màu nào bình thường, màu nào cần đi khám

Trong vài ngày đầu, phân của bé sơ sinh đổi màu khá nhanh: từ đen xanh, sang xanh vàng, rồi vàng. Phần lớn những thay đổi này là bình thường và cho thấy bé đang bú được sữa.

Mẹ cần chú ý khi phân có màu nhạt như kem, có máu, hoặc lỏng như nước. Nhìn tã mỗi ngày là một cách đơn giản để mẹ theo dõi sức khỏe của bé.

Phân su: lần đi ngoài đầu tiên của bé

Phân su là phân đầu tiên của bé. NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) mô tả phân su dính, màu đen xanh. Bé có thể đi phân su ngay khi sinh hoặc trong 48 giờ đầu.

AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ) cho biết bé đi phân su trong vài ngày đầu, sau đó phân chuyển sang màu xanh vàng. Phân su dính nên khó lau, mẹ dùng bông gòn với nước ấm và lau nhẹ.

Phân thay đổi thế nào trong tuần đầu

Với bé bú mẹ, AAP mô tả diễn tiến thường gặp như sau:

• Ngày 1 và 2: 1 đến 2 lần đi ngoài mỗi ngày, phân sẫm màu, đặc quánh.
• Ngày 3 và 4: ít nhất 2 lần mỗi ngày, phân màu xanh đến vàng.
• Ngày 5 đến 7: phân vàng, lỏng, lợn cợn hạt nhỏ, ít nhất 3 đến 4 lần mỗi ngày. Bé có từ 6 tã ướt trở lên mỗi ngày, nước tiểu nhạt màu.

NHS cho biết bé thường đi ngoài từ 2 lần trở lên mỗi ngày trong tuần đầu. Theo AAP, số lần đi ngoài và số tã ướt là một trong những cách để biết bé bú đủ sữa. Nếu phân không chuyển dần sang vàng, hoặc bé ít tã ướt, mẹ nên báo nhân viên y tế.

Phân của bé bú mẹ và bé bú sữa công thức

Bé bú mẹ

• Phân màu vàng hoặc vàng như mù tạt, lỏng, gần như không có mùi (NHS).
• Những tuần đầu, bé có thể đi ngoài sau mỗi cữ bú.
• Lớn hơn một chút, bé có thể vài ngày mới đi một lần. AAP cho biết từ khoảng 3 đến 6 tuần tuổi, có bé chỉ đi khoảng một lần mỗi tuần. Điều này vẫn bình thường nếu phân mềm, bé bú đều và tăng cân đều.
• Phân lỏng, lợn cợn hạt nhỏ không phải là tiêu chảy. AAP cho biết phân bé bú mẹ có thể từ rất mềm tới lỏng, cho tới khi bé bắt đầu ăn dặm.

Bé bú sữa công thức

• Phân đặc hơn, màu nâu sẫm hoặc vàng nâu, mùi nặng hơn (NHS, AAP).
• Một số loại sữa công thức làm phân có màu xanh sẫm (NHS).
• NHS cho biết bé sơ sinh bú sữa công thức có thể đi ngoài tới 5 lần mỗi ngày, sau vài tháng giảm còn khoảng 1 lần mỗi ngày.
• AAP cho biết bé bú sữa công thức thường đi ngoài ít nhất một lần mỗi ngày. Nếu bé đi ít hơn và phải rặn nhiều, bé có thể bị táo bón.

Khi bé chuyển từ bú mẹ sang bú sữa công thức, phân thường sẫm màu hơn và sệt hơn (NHS). Khi bé lớn, số lần đi ngoài cũng giảm dần. Tới 1 tuổi, trung bình bé đi khoảng 2 lần mỗi ngày.

Thay tã và vệ sinh cho bé

NHS cho biết bé nhỏ có thể cần thay tới 10 đến 12 tã mỗi ngày, bé lớn hơn khoảng 6 đến 8 lần. Mẹ thay tã ngay khi bé tè hoặc đi ngoài. Rửa vùng mông và bộ phận sinh dục bằng bông gòn với nước ấm, thấm khô cả các nếp gấp da rồi mới mặc tã mới.

Rặn đỏ mặt, vài ngày chưa đi: có phải táo bón?

NHS cho biết bé rặn, thậm chí khóc khi đi ngoài là chuyện bình thường. Bé không bị táo bón nếu phân vẫn mềm, dù mấy ngày mới đi một lần.

Ngược lại, AAP coi là tiêu chảy khi số lần đi ngoài tăng đột ngột, nhiều hơn một lần sau mỗi cữ bú. Phân rất lỏng, rất hôi hoặc cứng hơn hẳn, nhất là khi có máu, cũng là thay đổi mẹ cần báo bác sĩ (NHS).

Những điều khác mẹ có thể thấy trên tã

• Bé gái có dịch trắng hoặc chút máu ở vùng kín trong tuần đầu: do nội tiết tố từ mẹ, thường không đáng lo (NHS, AAP).
• Vệt hồng hoặc đỏ gạch trên tã trong tuần đầu: thường do nước tiểu cô đặc (AAP). Nếu vệt này kéo dài, mẹ báo bác sĩ.
• Vài tia máu bên ngoài phân: có thể do hậu môn bị kích ứng nhẹ (AAP), nhưng mẹ vẫn nên hỏi bác sĩ.

Màu phân cần cho bé đi khám

Phân nhạt màu là dấu hiệu mẹ không nên bỏ qua. NHS khuyên liên hệ bác sĩ để được khám sớm nếu bé trên 24 giờ tuổi mà phân có màu kem nhạt, hoặc nước tiểu vàng sẫm, màu nâu. Những dấu hiệu này có thể đi kèm vàng da, đôi khi do vấn đề ở gan, cần bác sĩ kiểm tra.

Bình thường, nước tiểu của bé trong hoặc vàng nhạt. Sau tuần đầu, máu trong nước tiểu hay máu trên tã không bao giờ là bình thường và cần được báo bác sĩ (AAP).