Tắm cho trẻ sơ sinh đúng cách: tắm lần đầu khi nào và các bước an toàn

Tắm cho trẻ sơ sinh không khó nếu mẹ chuẩn bị trước và làm chậm rãi. Điều quan trọng nhất là giữ bé ấm, dùng nước ấm vừa phải và không bao giờ để bé một mình trong nước, dù chỉ một giây.

WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) khuyến nghị tắm lần đầu cho bé đủ tháng, khỏe mạnh khi bé được ít nhất 24 giờ tuổi. Sau đó, bé không cần tắm mỗi ngày. Bài viết dưới đây hướng dẫn mẹ từng bước, từ lau người đến tắm trong chậu.

Khi nào tắm lần đầu và tắm mấy lần mỗi tuần

Theo WHO, lần tắm đầu tiên của bé đủ tháng, khỏe mạnh nên chờ ít nhất 24 giờ sau sinh. Chờ như vậy giúp bé giữ thân nhiệt, tránh bị lạnh trong những giờ đầu đời.

AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ) cho biết bé sơ sinh không cần tắm hằng ngày. Trong năm đầu, tắm khoảng 3 lần mỗi tuần có thể là đủ, vì tắm quá nhiều dễ làm khô da. NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) cho biết nếu bé thích tắm thì tắm mỗi ngày cũng không sao.

Những ngày không tắm, mẹ lau mặt, cổ, tay và vùng mông cho bé. NHS gọi cách này là “lau đầu, lau đuôi”.

Chọn thời điểm phù hợp

• Chọn lúc bé tỉnh táo, dễ chịu.
• Tránh tắm ngay sau khi bé vừa bú, hoặc khi bé đang đói hay buồn ngủ.
• Tắm trong phòng ấm, kín gió.

Chuẩn bị trước khi tắm

Mẹ chuẩn bị đủ đồ trước khi cởi quần áo cho bé, để không phải rời tay khỏi bé giữa chừng. NHS gợi ý những thứ sau:

• Chậu tắm cho bé hoặc một chậu sạch.
• Hai khăn tắm và bông gòn sạch.
• Tã sạch, quần áo sạch.

Về nước tắm:

• Cho nước lạnh vào trước, rồi mới thêm nước nóng. Khuấy đều để không còn chỗ nóng.
• Thử nước bằng cổ tay hoặc khuỷu tay. Nước phải ấm, không nóng.
• Chỉ cần nước sâu khoảng 5 cm (AAP). Không tắm bé dưới vòi nước đang chảy.

Nước sạch là đủ. Nếu cần, mẹ dùng một ít sữa tắm dịu nhẹ dành cho em bé (NHS). AAP khuyên dùng xà phòng thật ít vì dễ làm khô da, dùng xong thì tráng sạch ngay.

Lau người cho bé khi chưa rụng rốn

AAP khuyên chỉ lau người cho bé tới khi cuống rốn rụng, thường lúc bé được 1 đến 2 tuần tuổi. Nếu quá thời gian này mà rốn chưa rụng, mẹ nên hỏi bác sĩ.

1. Đặt bé trên mặt phẳng êm. Nếu mặt phẳng ở trên cao, luôn giữ một tay trên người bé.
2. Quấn bé trong khăn, chỉ mở phần đang lau để giữ ấm.
3. Lau mắt bằng bông gòn nhúng nước ấm, từ góc trong ra góc ngoài. Mỗi bên mắt dùng một miếng bông mới.
4. Lau quanh tai nhưng không lau bên trong tai. Lau mặt, cổ, tay rồi thấm khô nhẹ.
5. Cuối cùng lau vùng mông và bộ phận sinh dục, thấm khô các nếp gấp da rồi mặc tã sạch.

NHS lưu ý chỉ cần lau vùng rốn khi bị dính nước tiểu hoặc phân. Mẹ lau bằng bông gòn mới với nước ấm, rồi thấm khô nhẹ. WHO khuyến nghị giữ cuống rốn sạch và khô.

Các bước tắm trong chậu

Khi rốn đã rụng và lành, mẹ có thể tắm bé trong chậu. Nếu bé khóc hay sợ, mẹ quay lại lau người thêm một hai tuần rồi thử lại (AAP).

1. Rửa mặt cho bé trước.
2. Gội đầu bằng nước sạch, đỡ bé nằm trên chậu. Khi xả nước, khum bàn tay trên trán bé để nước chảy sang hai bên, không vào mắt.
3. Thấm khô tóc, tháo tã và lau sạch vùng mông.
4. Một tay đỡ đầu, vai và cánh tay trên của bé, hạ chân bé vào chậu trước. Tay kia nhẹ nhàng dội nước lên người bé.
5. Giữ phần lớn người và mặt bé ở trên mặt nước. Rửa từ trên xuống dưới.
6. Bế bé ra ngay, quấn khăn, thấm khô, chú ý các nếp gấp da. Mặc quần áo khi bé đã khô.

Giữ an toàn khi tắm cho bé

• Không bao giờ để bé một mình trong nước, dù chỉ một giây. NHS cho biết bé có thể đuối nước rất nhanh dù nước chỉ sâu vài centimet. Nếu phải rời đi, hãy quấn khăn và bế bé theo.
• Luôn có người lớn giữ bé. Không để trẻ lớn hơn trông bé tắm (NHS).
• Không dùng ghế ngồi tắm. AAP cho biết loại ghế này có thể lật và khiến bé đuối nước.
• Phòng bỏng nước nóng. AAP cho biết nước nóng từ vòi là nguyên nhân chính gây bỏng ở trẻ nhỏ. Luôn thử nước trước khi cho bé vào.
• Đổ nước ngay sau khi tắm xong.

Chăm sóc da và tóc sau khi tắm

WHO không khuyến nghị thoa kem dưỡng thường quy để phòng bệnh da cho bé đủ tháng, khỏe mạnh. Nếu da bé khô, AAP gợi ý thoa một ít kem dưỡng không mùi, ít gây dị ứng ngay sau khi tắm. Mẹ nên hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại kem, dầu hay nước lá nào cho bé.

AAP gợi ý gội đầu cho bé 2 đến 3 lần mỗi tuần. Nếu da đầu bé có mảng vảy (dân gian gọi là cứt trâu), đây là tình trạng vô hại và thường tự hết. Mẹ có thể chải nhẹ bằng bàn chải lông mềm khi gội, hoặc để yên.