Sụt cân sinh lý ở trẻ sơ sinh: giảm bao nhiêu là bình thường, khi nào lấy lại cân?

Sụt cân sinh lý là tình trạng bé giảm một ít cân trong những ngày đầu sau sinh. Đây là chuyện bình thường. AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ) cho biết mọi trẻ sơ sinh đều giảm cân trong 7 ngày đầu.

Với bé bú mẹ khỏe mạnh, mức giảm không nên quá 8 đến 10% cân nặng lúc sinh. Bé thường lấy lại cân nặng lúc sinh vào khoảng 2 tuần tuổi, và gần như mọi bé đã lấy lại trước 3 tuần tuổi.

Vì sao bé giảm cân sau sinh

Khi mới sinh, cơ thể bé có thêm một lượng dịch. Trong vài ngày đầu, bé thải bớt lượng dịch này nên cân nặng giảm (AAP).

Cùng lúc đó, bé đang tập bú và sữa mẹ đang về dần. Một tài liệu cho phụ huynh của NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) cho biết bé thường ngừng giảm cân sau khoảng 3 đến 4 ngày tuổi. Nếu bé bú chưa hiệu quả hoặc sữa về chậm, bé có thể giảm nhiều hơn.

Bé bú sữa công thức thường ít khi giảm nhiều cân. Nếu bé giảm nhiều hơn dự kiến, mẹ nhờ nhân viên y tế kiểm tra cách pha sữa có đúng không (NHS).

Giảm bao nhiêu là bình thường

Mẹ có thể tự tính phần trăm cân nặng bé đã giảm:

Phần trăm giảm = (cân nặng lúc sinh trừ cân nặng hiện tại) chia cân nặng lúc sinh, nhân 100.

Ví dụ, bé nặng 3,2 kg lúc sinh, ngày thứ 3 cân được 2,95 kg. Bé đã giảm 250 g, tức khoảng 7,8%. Mức này vẫn trong khoảng thường gặp.

• Không quá 8 đến 10%: mức thường gặp ở bé bú mẹ khỏe mạnh (AAP).
• Hơn 10%: theo tài liệu NHS, nhân viên y tế sẽ đánh giá lại việc bú, quan sát một cữ bú để tìm nguyên nhân và cùng mẹ lập kế hoạch cho bú.
• Hơn 12,5%: tài liệu NHS khuyên bác sĩ nhi khám toàn diện cho bé. Bé có thể được xét nghiệm máu để kiểm tra mất nước.

Các mốc trên giúp nhân viên y tế quyết định khi nào cần hỗ trợ thêm. Mỗi cơ sở y tế có thể có quy trình riêng, mẹ cứ hỏi khi chưa rõ.

Khi nào bé lấy lại cân và tăng cân ra sao

Theo AAP, bé thường trở về cân nặng lúc sinh vào khoảng 2 tuần tuổi. Gần như mọi bé đã lấy lại cân trước 3 tuần tuổi. Sau đó, bé sơ sinh trung bình tăng gần 28 g mỗi ngày.

Trong tháng đầu, bé cũng dài thêm khoảng 3,8 đến 5 cm. Vòng đầu tăng từ khoảng 35 cm lúc sinh lên khoảng 38 cm khi bé 1 tháng (AAP).

AAP khuyên cho bé đi khám lần đầu không muộn hơn 48 giờ sau khi ra viện. Lần khám này có cân bé, giúp biết bé có bú đủ sữa hay không. Bé sinh non hoặc nhẹ cân có thể cần thời gian lâu hơn và được theo dõi riêng theo hướng dẫn của bác sĩ.

Dấu hiệu bé đang bú tốt

Bú đủ và bú hiệu quả là cách quan trọng nhất giúp bé lấy lại cân. Đến ngày thứ 5, tài liệu NHS mô tả bé bú tốt khi:

• Bú ít nhất 8 lần trong 24 giờ, thường 10 đến 12 lần.
• Mút sâu, đều nhịp, mẹ thấy hàm và cổ bé chuyển động khi nuốt.
• Có ít nhất 5 tã ướt, nặng trong 24 giờ và ít nhất 2 lần đi ngoài phân vàng.
• Da hồng hào, tỉnh táo, tự thức dậy đòi bú.
• Bé thư thái khi bú và có lúc nằm yên dễ chịu giữa các cữ.
• Ngực và núm vú mẹ không đau, không biến dạng sau cữ bú.

AAP cũng khuyên cho bé bú mẹ ít nhất 8 đến 12 lần mỗi 24 giờ. Từ ngày 5 đến ngày 7, bé có từ 6 tã ướt trở lên mỗi ngày, nước tiểu nhạt màu.

Nếu bé giảm cân nhiều, mẹ có thể làm gì

• Cho bé bú mỗi khi bé có dấu hiệu đòi bú như thức giấc, thè lưỡi, đưa tay lên miệng. Bảo đảm ít nhất 8 cữ trong 24 giờ (NHS).
• Nhờ nhân viên y tế xem một cữ bú và chỉnh khớp ngậm.
• Nếu bé cần bú thêm, sữa mẹ vắt ra là lựa chọn ưu tiên. Mẹ có thể vắt bằng tay hoặc bằng máy (NHS).
• Chỉ dùng sữa công thức bổ sung khi nhân viên y tế chỉ định, và giảm dần khi sữa mẹ đã nhiều hơn.
• Hạn chế cho bé ngậm ti giả trong những ngày đầu, vì tài liệu NHS cho biết ti giả có thể góp phần làm bé giảm cân.

Mẹ cũng cần ăn uống, nghỉ ngơi và nhờ người thân giúp việc nhà để tập trung cho bé bú. Nếu chưa yên tâm, mẹ có thể gửi câu hỏi cho chuyên gia ở mục Hỏi đáp.