Hăm tã ở trẻ: cách phòng ngừa, chăm sóc tại nhà và khi nào cần đưa bé đi khám

Hăm tã là tình trạng da vùng mặc tã bị đỏ, rát, đôi khi nổi mụn nhỏ. Đây là vấn đề da rất thường gặp ở trẻ còn đóng tã.

Phần lớn trường hợp đỡ khi mẹ thay tã thường xuyên, giữ da bé sạch, khô và bôi kem bảo vệ. Nếu hăm không đỡ sau 2 đến 3 ngày, có mụn mủ hoặc bé sốt, mẹ nên đưa bé đi khám.

Nhận biết hăm tã

Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), hăm tã có thể biểu hiện như sau:

• Mảng da đỏ hoặc trầy rát ở mông, hoặc cả vùng mặc tã.
• Nốt đỏ, mụn nhỏ hoặc mụn nước ở mông.
• Da khô, bong vảy.
• Bé ngứa, đau, tỏ ra khó chịu khi thay tã.

Vì sao bé bị hăm tã?

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) chia hăm tã thành nhiều loại theo nguyên nhân:

• Hăm do kích ứng: hay gặp nhất. Nước tiểu và phân làm da bị kích ứng khi bé mặc tã ướt, bẩn quá lâu. Bé bị tiêu chảy hoặc đang mọc răng dễ bị hơn.
• Hăm do nấm: do một loại nấm men tên Candida. Hay xuất hiện sau khi bé dùng kháng sinh. Da có mảng đỏ tươi, bóng, bờ rõ, nặng ở nếp bẹn.
• Hăm do vi khuẩn: ít gặp. Da có vảy vàng, rỉ dịch hoặc mụn mủ. Vùng quanh hậu môn có thể đỏ tươi.
• Hăm do dị ứng: với chất tạo màu, dây chun của tã, hoặc hương liệu, chất bảo quản trong khăn ướt, kem bôi.

NHS kể thêm các nguyên nhân khác: ít thay tã, lau chưa sạch, tã cọ xát vào da, tã không thấm hút hoặc bí. Xà phòng, bột giặt, sữa tắm tạo bọt và một số thuốc như kháng sinh, thuốc nhuận tràng cũng có thể gây hăm.

Hiếm hơn, vùng da đỏ kéo dài có thể do bệnh da khác như viêm da tiết bã, vảy nến, hay một bệnh di truyền gây thiếu kẽm. Vì vậy, hăm không đỡ dù đã chăm đúng cách thì bé cần được bác sĩ khám.

Chăm sóc hăm tã tại nhà

Hướng dẫn dưới đây tổng hợp từ NHS và AAP:

1. Thay tã ngay khi tã ướt hoặc bẩn, càng sớm càng tốt.
2. Làm sạch nhẹ nhàng bằng nước sạch, hoặc khăn ướt không hương liệu, không cồn. Khi da hăm nặng, AAP gợi ý dùng bình xịt hoặc rót nước để rửa, không chà xát.
3. Thấm khô bằng khăn mềm và để da khô thoáng tự nhiên.
4. Cho bé không mặc tã một lúc khi có thể, để da được thoáng.
5. Bôi kem bảo vệ sau mỗi lần thay tã. Kem thường chứa kẽm oxid hoặc petrolatum (một loại sáp dầu), nên chọn loại không hương liệu. Mẹ có thể hỏi dược sĩ để chọn.
6. Đóng tã vừa vặn, không quá chặt, nhất là ban đêm. Không mặc quần nilon bọc ngoài tã.

NHS gợi ý bôi một lớp kem mỏng mỗi lần thay tã để bảo vệ da. AAP thì khuyên khi bé đang bị hăm, nên bôi một lớp dày như tấm khiên che chắn da.

Những điều nên tránh

• Không dùng phấn rôm cho vùng tã.
• Không dùng xà phòng, sữa dưỡng thể hay sữa tắm tạo bọt ở vùng da hăm.
• Không dùng kem hoặc dung dịch sát khuẩn.
• Không tự bôi thuốc mỡ kháng sinh mua tự do, vì thành phần có thể làm da kích ứng thêm.
• Không tự bôi kem có corticoid hay kem chống nấm khi chưa được bác sĩ khám và kê đơn.

NHS khuyên tắm cho bé mỗi ngày, nhưng không quá 2 lần một ngày.

Phòng hăm tã hằng ngày

Những thói quen giúp phòng hăm cũng chính là cách chăm sóc khi bé bị hăm nhẹ:

• Kiểm tra và thay tã thường xuyên.
• Rửa tay trước và sau mỗi lần thay tã, nhất là khi bé đang bị hăm do nấm.
• Chọn tã thấm hút tốt, vừa với bé.
• Dùng khăn ướt không hương liệu, không cồn, hoặc lau bằng nước sạch.
• Khi bé bị tiêu chảy, thay tã thường xuyên hơn và bôi kem bảo vệ đều đặn.

Khi nào cần đưa bé đi khám

Theo AAP và NHS, mẹ nên đưa bé đi khám khi:

• Hăm không đỡ hoặc nặng hơn sau 2 đến 3 ngày chăm sóc.
• Vùng hăm lan rộng sang chỗ khác.
• Da có mụn nước, bong tróc, mụn mủ, vết loét rỉ dịch hoặc đóng vảy.
• Bé đang dùng kháng sinh và xuất hiện mảng đỏ tươi, có chấm đỏ ở rìa.
• Bé có vẻ rất khó chịu.

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể kê kem chống nấm, kem có corticoid hoặc thuốc kháng sinh. Mẹ dùng thuốc đúng loại, đúng thời gian bác sĩ dặn.

Khi đi khám, mẹ nên kể với bác sĩ loại tã, khăn ướt, kem bôi đang dùng và bé có đang uống thuốc gì không. Những thông tin này giúp bác sĩ tìm ra nguyên nhân nhanh hơn.