Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi: cách nhỏ rửa mũi bằng nước muối sinh lý an toàn cho con

Phần lớn trẻ bị sổ mũi, nghẹt mũi là do cảm lạnh, một bệnh do virus. Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), cảm lạnh thường đỡ sau 1 đến 2 tuần, ở trẻ nhỏ có thể lâu hơn.

Cách thông mũi an toàn cho trẻ nhỏ là nhỏ vài giọt nước muối sinh lý, rồi hút hoặc lau nhẹ. Mẹ không cần, và không nên, tự cho con dùng thuốc ho, cảm hay kháng sinh.

Vì sao con hay sổ mũi, nghẹt mũi?

Virus cảm lạnh lây qua ho, hắt hơi và qua tay. NHS cho biết mầm bệnh có thể sống trên tay và bề mặt đồ vật tới 24 giờ. Người bệnh có thể lây cho người khác vài ngày trước khi có triệu chứng.

Khi bị cảm, trẻ nhỏ thường quấy, khó bú, khó ngủ và phải thở bằng miệng. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) giải thích: nước mũi chảy nhiều chính là cách cơ thể đẩy virus ra ngoài.

Vì do virus, kháng sinh không chữa được cảm lạnh. CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) nói rõ điều này đúng cả khi nước mũi đặc, màu vàng hay xanh.

Nhỏ rửa mũi bằng nước muối sinh lý: các bước an toàn

Nước muối sinh lý là dung dịch natri clorid 0,9%, bán sẵn ở hiệu thuốc dưới dạng lọ nhỏ giọt hoặc ống nhỏ dùng một lần. Nước muối giúp làm ẩm niêm mạc mũi và làm loãng dịch mũi để dễ lấy ra.

Các bước dựa theo hướng dẫn của AAP và FDA:

1. Rửa tay sạch trước khi làm.
2. Nhỏ 2 đến 3 giọt nước muối sinh lý vào một bên mũi.
3. Hút nhẹ bằng dụng cụ hút mũi dạng bóng bóp, hoặc lau sạch dịch chảy ra. Trẻ lớn thì cho con tự xì mũi.
4. Làm tương tự với bên mũi còn lại, từng bên một.
5. Rửa sạch dụng cụ hút mũi và để khô hẳn trước lần dùng sau.

Với bé từ 3 tháng đến 1 tuổi, AAP gợi ý hút mũi trước khi cho bú để bé bú dễ hơn. Mẹ vẫn tiếp tục cho con bú mẹ như bình thường.

Không bơm rửa mũi lượng lớn cho trẻ nhỏ

Các hướng dẫn trên đều dùng vài giọt nước muối cho mỗi bên mũi. Mẹ không tự bơm mạnh hoặc dùng lượng lớn nước muối cho trẻ nhỏ khi chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.

Theo FDA, một số trẻ bị viêm mũi dị ứng có thể dùng dụng cụ rửa mũi từ khoảng 2 tuổi, và chỉ khi bác sĩ nhi khuyên. Trẻ rất nhỏ có thể không chịu được cách làm này.

Những cách khác giúp con dễ thở, dễ chịu

• Uống đủ nước: giúp dịch mũi loãng, dễ thoát ra. Trẻ bú mẹ thì cho bú thường xuyên.
• Giữ ẩm không khí: khi không khí trong nhà khô, có thể dùng máy tạo ẩm phun sương mát. FDA khuyên tránh máy phun hơi ấm vì có thể làm mũi sưng hơn.
• Mật ong khi ho: chỉ cho trẻ từ 1 tuổi trở lên, mỗi lần 2 đến 5 ml khi cần, theo AAP. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
• Không xông hơi bằng bát nước nóng cho trẻ, vì dễ gây bỏng. Không cho trẻ nhỏ uống đồ uống nóng.
• Không cho trẻ súc họng nước muối, vì NHS cho biết cách này không phù hợp với trẻ em.

AAP lưu ý nhiều khi không cần điều trị gì, nếu triệu chứng không làm con khó chịu. Mẹ chỉ cần can thiệp khi con khó ngủ, khó bú hoặc ho nhiều.

Những thuốc mẹ không nên tự dùng cho con

Nhiều mẹ quen mua thuốc cảm, thuốc ho, thuốc xịt nghẹt mũi cho con. Các cơ quan y tế khuyên rất thận trọng:

• FDA không khuyến nghị thuốc ho, cảm không kê đơn cho trẻ dưới 2 tuổi. Nhà sản xuất ghi trên nhãn là không dùng cho trẻ dưới 4 tuổi.
• AAP không khuyến nghị thuốc ho, cảm cho trẻ dưới 4 tuổi. Trẻ 4 đến 6 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ khuyên.
• Thuốc thông mũi, còn gọi là thuốc co mạch, không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi, theo NHS.
• Không dùng thuốc dành cho người lớn cho trẻ, vì dễ quá liều.
• Không dùng aspirin cho trẻ.
• Không tự dùng kháng sinh. CDC cho biết tác dụng phụ của kháng sinh là nguyên nhân hay gặp nhất khiến trẻ phải đi cấp cứu vì thuốc.

Khi con sốt cao, khó chịu, mẹ dùng thuốc hạ sốt phù hợp tuổi theo chỉ định và liều của bác sĩ, dược sĩ.

Khi nào cần đưa con đi khám

NHS khuyên đưa con đi khám nếu triệu chứng không đỡ sau 10 ngày, hoặc ho kéo dài hơn 3 tuần. Con sốt cao hơn 3 ngày, hoặc mẹ thấy lo lắng, cũng nên đi khám. FDA cũng liệt kê thêm: con đau tai kéo dài, quấy khóc hoặc buồn ngủ bất thường, bệnh nặng dần lên.

Mẹ có thể đặt câu hỏi cho chuyên gia tại mục Hỏi đáp nếu còn băn khoăn về cách chăm con bị cảm.