Trẻ sơ sinh khóc nhiều, khóc dạ đề: nguyên nhân thường gặp và cách dỗ bé

Mọi em bé đều khóc, có bé khóc nhiều hơn những bé khác. Khóc là cách bé báo rằng bé đói, ướt tã, mệt, nóng, lạnh hoặc muốn được bế. NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) cho biết bé thường khóc nhiều hơn từ khoảng 2 tuần tuổi và giảm dần quanh 3 tháng.

Dân gian hay gọi bé khóc nhiều về đêm là “khóc dạ đề”. Nhiều bé khỏe mạnh khóc dữ dội không rõ lý do là do cơn khóc mà y học gọi là colic, thường tự hết khi bé 3 đến 4 tháng. Dù vậy, mẹ vẫn cần loại trừ nguyên nhân khác và biết khi nào phải đưa bé đi khám.

Vì sao bé sơ sinh khóc nhiều

NHS liệt kê các lý do thường gặp khiến bé khóc:

• Đói.
• Tã ướt hoặc bẩn.
• Mệt, buồn ngủ.
• Muốn được ôm ấp.
• Đầy hơi.
• Quá nóng hoặc quá lạnh.
• Chán, hoặc ngược lại là bị kích thích quá nhiều.

Bé thường khó dỗ nhất vào buổi chiều và buổi tối. Đây là một lý do khiến nhiều gia đình nghĩ bé “khóc đêm”.

Khóc colic là gì

NHS gọi là colic khi bé khóc nhiều mà không có nguyên nhân rõ ràng. Bé có thể bị colic nếu khóc hơn 3 giờ mỗi ngày, 3 ngày mỗi tuần, kéo dài ít nhất 1 tuần, trong khi bé vẫn khỏe mạnh.

AAP (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ) cho biết khoảng 1/5 em bé bị colic. Cơn khóc thường bắt đầu từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 4. Phần lớn hết khi bé 3 đến 4 tháng, đôi khi kéo dài tới 6 tháng.

Để so sánh, AAP cho biết ở bé không bị colic, thời gian quấy khóc mỗi ngày cũng tăng dần. Mức này cao nhất khoảng 3 giờ khi bé 6 tuần tuổi, rồi giảm còn 1 đến 2 giờ khi bé 3 đến 4 tháng.

Dấu hiệu trong cơn khóc

• Khóc to, rất khó dỗ.
• Nắm chặt tay, mặt đỏ.
• Co chân lên bụng hoặc ưỡn lưng.
• Bụng sôi, xì hơi nhiều.

Nguyên nhân chính xác chưa rõ. Có thể hệ tiêu hóa và hệ thần kinh của bé còn non. Một số ít trường hợp liên quan tới dị ứng đạm sữa bò hoặc nhạy cảm với thức ăn (NHS, AAP).

Cách dỗ bé mẹ có thể thử

Trước tiên, mẹ kiểm tra bé có đói, ướt tã, nóng hay lạnh không. Sau đó thử từng cách dưới đây, mỗi lần một cách:

• Bế, ôm bé sát người, đung đưa nhẹ hoặc vừa bế vừa đi lại.
• Cho bé bú. Khi bú, giữ bé hơi thẳng người để bé ít nuốt hơi, và vỗ ợ hơi sau cữ bú (NHS).
• Bật tiếng ồn đều đều như tiếng quạt, hoặc hát ru cho bé.
• Tắm nước ấm. Nhiều bé dịu lại, nhưng có bé lại khóc nhiều hơn (NHS).
• Đặt bé nằm sấp ngang đùi mẹ và xoa lưng nhẹ (AAP). Nếu bé ngủ, chuyển bé nằm ngửa vào cũi.
• Xoa bóp nhẹ cho bé, hoặc quấn bé trong khăn mỏng, rộng (AAP).
• Cho bé ngậm ti giả nếu bé chịu.

Những điều không nên làm

• Không tự cho bé uống thuốc chống đầy hơi, thảo dược, men vi sinh hay nước lá. NHS cho biết chưa có bằng chứng các sản phẩm này giúp ích.
• Không đưa bé đi nắn chỉnh cột sống hay xương sọ. NHS cho biết cách này ít bằng chứng và có thể làm bé đau.
• Mẹ đang cho bú không cần tự kiêng khem. NHS cho biết mẹ không cần đổi chế độ ăn. Nếu nghi bé nhạy cảm với một món mẹ ăn, hãy hỏi bác sĩ trước khi bớt món đó. AAP khuyên mỗi lần chỉ thay đổi một thứ và chờ khoảng 2 tuần mới đánh giá.

Khi mẹ thấy quá sức: không bao giờ lắc bé

Nghe con khóc hàng giờ có thể khiến mẹ mệt mỏi, bực bội. Cảm giác đó là bình thường. Điều quan trọng là xử lý an toàn.

NHS và AAP nhấn mạnh: không bao giờ lắc bé. Lắc làm đầu bé chuyển động mạnh và có thể gây tổn thương não, mù hoặc tử vong.

1. Đặt bé nằm ngửa ở nơi an toàn, như cũi hoặc xe đẩy.
2. Ra phòng khác, hít thở cho bình tĩnh lại trong khoảng 10 phút.
3. Quay lại với bé. Nhờ chồng hoặc người thân trông bé để mẹ được nghỉ.

NHS nhắc mẹ đừng ngại nhờ giúp đỡ. Chăm một em bé hay khóc rất vất vả, nhưng tình trạng này thường không nguy hiểm và sẽ qua theo thời gian.

Khi nào cần đưa bé đi khám

NHS khuyên mẹ cho bé đi khám trong các trường hợp sau:

• Mẹ lo lắng về tiếng khóc của bé.
• Đã thử nhiều cách mà bé không đỡ.
• Mẹ thấy khó đương đầu.
• Bé không tăng cân như mong đợi.
• Bé vẫn khóc kiểu colic sau 4 tháng.

AAP cũng khuyên đưa bé đi khám trước tiên để loại trừ bệnh lý, vì khóc dữ dội đôi khi là dấu hiệu bé bị thoát vị hoặc đang ốm.