Tiêm nhiều mũi vắc xin cùng lúc có an toàn cho bé không? Điều mẹ cần biết

Có. Tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi là an toàn, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC). Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng khuyên như vậy. Các vắc xin vẫn có hiệu quả như khi tiêm riêng từng loại.

Tiêm cùng lúc giúp bé được bảo vệ sớm, ít phải đi lại và giảm nguy cơ bỏ lỡ mũi tiêm. Bé có thể quấy, sốt nhẹ hay đau chỗ tiêm, thường hết sau vài ngày.

Vì sao tiêm nhiều mũi cùng lúc vẫn an toàn?

CDC cho biết các dữ liệu khoa học cho thấy tiêm nhiều vắc xin cùng lúc không gây ra bệnh mạn tính nào. Các vắc xin được khuyến nghị cũng có hiệu quả khi tiêm kết hợp như khi tiêm riêng. Mỗi vắc xin mới đều được thử nghiệm cùng với các vắc xin khác dành cho lứa tuổi đó.

AAP khẳng định tiêm nhiều mũi trong một lần khám không làm quá tải hệ miễn dịch của trẻ. Hệ miễn dịch là hệ thống giúp cơ thể nhận ra và chống lại mầm bệnh.

Vắc xin chứa kháng nguyên, tức thành phần giúp cơ thể nhận diện mầm bệnh. Theo CDC, lượng kháng nguyên trong vắc xin rất nhỏ so với lượng kháng nguyên bé tiếp xúc hằng ngày từ môi trường xung quanh.

Vắc xin phối hợp giúp giảm số mũi

Vắc xin phối hợp là hai hay nhiều vắc xin được gộp trong một mũi tiêm. CDC cho biết loại vắc xin này giúp trẻ phải tiêm ít mũi hơn. Trong tiêm chủng mở rộng ở Việt Nam, bé đã được tiêm vắc xin phối hợp phòng 5 bệnh trong một mũi: bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và bệnh do Hib.

Trong lịch tiêm của bé, việc này diễn ra thế nào?

Tiêm nhiều vắc xin trong một buổi là chuyện bình thường trong lịch tiêm của trẻ. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT, khi đủ 2 tháng tuổi, bé được tiêm vắc xin phối hợp 5 thành phần. Cùng buổi đó, bé uống vắc xin bại liệt và vắc xin Rota. Ở nơi đã triển khai, bé còn được tiêm vắc xin phế cầu.

WHO đưa ra một số nguyên tắc nhân viên y tế áp dụng khi tiêm nhiều vắc xin:

• Vắc xin bất hoạt chứa mầm bệnh đã bị làm mất khả năng gây bệnh, hoặc chỉ chứa một phần của mầm bệnh. Loại này có thể tiêm cùng lúc, trước hay sau bất kỳ vắc xin nào khác.
• Vắc xin sống giảm độc lực, như vắc xin có thành phần sởi, thường được tiêm cùng một buổi hoặc cách nhau 4 tuần.
• Không tiêm 2 liều của cùng một vắc xin trong một ngày.
• Mỗi mũi tiêm dùng bơm kim tiêm riêng. Nên tiêm ở các chi khác nhau. Nếu phải tiêm 2 mũi trên cùng một chi, hai vị trí cách nhau ít nhất 2,5 cm.

Bé có bị phản ứng nhiều hơn không?

WHO cho biết tiêm nhiều mũi cùng lúc thường được dung nạp tốt. So với chia ra nhiều buổi, cách này không làm tăng phản ứng sau tiêm. Bé vẫn có thể gặp các phản ứng nhẹ như sốt, đau chỗ tiêm.

CDC lưu ý một số vắc xin khi tiêm cùng nhau có thể gây sốt, đôi khi gây co giật do sốt. Co giật do sốt là cơn co giật ở trẻ nhỏ xảy ra khi sốt. Theo CDC, các phản ứng này chỉ tạm thời và không để lại tổn thương lâu dài.

Trước khi tiêm, mẹ nên kể với nhân viên y tế nếu bé từng sốt cao, co giật hay dị ứng sau lần tiêm trước. Bác sĩ sẽ cân nhắc và hướng dẫn mẹ theo dõi bé phù hợp.

Có nên giãn các mũi ra cho "nhẹ" không?

Nhiều bố mẹ lo tiêm nhiều mũi một lúc sẽ quá sức với con. AAP cho biết chưa có nghiên cứu nào cho thấy trẻ được bảo vệ tốt như nhau khi theo một lịch tiêm khác. Theo CDC, không có dữ liệu cho thấy giãn cách vắc xin bảo vệ trẻ an toàn hay hiệu quả hơn.

AAP nhấn mạnh: khoảng thời gian chưa được tiêm là khoảng thời gian bé chưa được bảo vệ trước những bệnh có thể phòng bằng vắc xin. Giãn mũi cũng làm bé phải đến cơ sở tiêm nhiều lần hơn.

Mẹ vẫn có quyền hỏi và nói ra băn khoăn của mình. WHO khuyên nhân viên y tế lắng nghe, không ép gia đình. Nếu chưa tiêm hết trong một buổi, mẹ và nhân viên y tế thống nhất ngày quay lại sớm nhất.

Giúp con bớt đau khi tiêm nhiều mũi

Theo khuyến nghị năm 2015 của WHO về giảm đau khi tiêm chủng, kiểm soát đau không làm giảm hiệu quả của vắc xin. Mẹ có thể làm những việc sau:

• Ở bên con suốt buổi tiêm: trẻ dưới 3 tuổi nên được bố mẹ bế. Trẻ từ 3 tuổi nên được ngồi, nếu được thì ngồi trong lòng bố mẹ.
• Cho con bú: nếu thuận tiện, cho bé bú ngay trước hoặc trong lúc tiêm. Nếu có vắc xin uống, bé uống Rota trước, rồi bại liệt uống, sau đó vừa bú vừa tiêm.
• Đánh lạc hướng: với trẻ dưới 6 tuổi, cho con xem đồ chơi, nghe nhạc, hát hay trò chuyện để con bớt chú ý vào cơn đau.
• Giữ bình tĩnh và nói thật: WHO khuyên tránh những câu không thật như "không đau đâu". Một câu trung tính, giọng nhẹ nhàng giúp con bớt sợ.

Sau tiêm, mẹ ôm ấp, cho con bú hoặc uống nước như bình thường và theo dõi con ở nhà. Mẹ có thể gửi thêm câu hỏi cho chuyên gia ở mục Hỏi đáp.