Vắc xin cúm cho trẻ: tiêm từ mấy tháng tuổi, cần mấy mũi và tiêm khi nào?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vắc xin cúm an toàn và có hiệu quả ở trẻ từ 6 tháng tuổi. Trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi tiêm vắc xin cúm lần đầu cần 2 mũi, cách nhau ít nhất 4 tuần. Từ năm sau, trẻ tiêm nhắc 1 mũi mỗi năm.

Trẻ dưới 6 tháng chưa tiêm được. WHO cho biết bé nhỏ tuổi như vậy có thể được bảo vệ khi mẹ tiêm vắc xin cúm trong thai kỳ.

Vì sao trẻ nhỏ nên tiêm vắc xin cúm?

Cúm là bệnh nhiễm virus đường hô hấp, lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi. WHO ước tính mỗi năm cúm mùa làm khoảng 1 trong 5 trẻ chưa tiêm vắc xin bị nhiễm, có hoặc không có triệu chứng.

WHO xếp trẻ dưới 5 tuổi vào nhóm có nguy cơ cao bị cúm nặng và biến chứng. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), biến chứng của cúm ở trẻ có thể là:

• Viêm xoang, viêm tai.
• Viêm phổi.
• Mất nước.
• Làm nặng thêm bệnh sẵn có như hen suyễn, bệnh tim.
• Hiếm gặp hơn là tổn thương não. Trong một số ít trường hợp, biến chứng của cúm có thể gây tử vong.

Trẻ mắc bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh tim, đái tháo đường càng nên được tiêm. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), tiêm cho trẻ còn giúp bảo vệ người xung quanh. Đó là những người có nguy cơ cúm nặng, như người cao tuổi.

Lịch tiêm vắc xin cúm cho trẻ

Theo WHO:

• Trẻ 6 tháng đến 8 tuổi, chưa từng tiêm: tiêm 2 mũi, cách nhau ít nhất 4 tuần.
• Trẻ đã từng tiêm: mỗi năm tiêm 1 mũi.
• Trẻ từ 9 tuổi trở lên: mỗi năm tiêm 1 mũi.

Hướng dẫn của CDC có điểm khác: trẻ dưới 9 tuổi trước đây mới tiêm 1 mũi, hoặc không rõ đã tiêm chưa, có thể cần 2 mũi trong năm đó. Vì vậy, nếu con mới tiêm 1 mũi vào năm trước, mẹ hãy hỏi bác sĩ năm nay con cần 1 hay 2 mũi.

Vắc xin cúm không nằm trong lịch tiêm chủng mở rộng thường xuyên cho trẻ theo Thông tư 52/2025/TT-BYT. Mẹ có thể cho con tiêm ở các cơ sở tiêm chủng dịch vụ.

Vì sao phải tiêm mỗi năm và nên tiêm lúc nào?

Virus cúm thay đổi liên tục. WHO cho biết thành phần vắc xin cúm được điều chỉnh 2 lần mỗi năm, cho Bắc bán cầu và Nam bán cầu. Mục đích là để khớp với các chủng virus đang lưu hành. Vì vậy, mũi tiêm năm trước không đủ bảo vệ con cho năm nay.

Ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, WHO cho biết cúm có thể xuất hiện quanh năm với nhiều đợt tăng. WHO khuyên những nơi này tiêm trước khi bắt đầu đợt cúm tăng chính trong năm. Mẹ nên hỏi cơ sở tiêm chủng thời điểm phù hợp ở nơi mình sống. Với trẻ cần 2 mũi, nên tiêm mũi đầu sớm để kịp tiêm mũi thứ hai.

Các loại vắc xin cúm và những lưu ý

• Dạng tiêm: vắc xin bất hoạt, dùng được từ 6 tháng tuổi.
• Dạng xịt mũi: vắc xin sống giảm độc lực, dùng từ 2 tuổi ở một số nước. WHO lưu ý không dùng dạng này cho trẻ đang lên cơn hen, trẻ hen nặng hoặc suy giảm miễn dịch nặng.
• Dị ứng: trẻ từng dị ứng nặng sau liều vắc xin cúm trước, hoặc với thành phần của vắc xin, không được tiêm. Theo WHO, trẻ dị ứng trứng vẫn có thể tiêm loại vắc xin sản xuất trên trứng. Khi đó, trẻ được theo dõi ít nhất 15 phút sau tiêm ở nơi có thể xử trí cấp cứu.
• Tiêm cùng vắc xin khác: WHO và NHS cho biết có thể tiêm vắc xin cúm cùng buổi với các vắc xin khác. WHO lưu ý ở trẻ nhũ nhi, co giật do sốt có thể dễ xảy ra hơn khi tiêm cùng một số vắc xin thường quy.

Theo NHS, phản ứng phụ thường gặp sau tiêm vắc xin cúm cho trẻ là nhẹ và hết sau 1–2 ngày. Mẹ cần kể với bác sĩ khám sàng lọc nếu con đang ốm, có bệnh mạn tính hay từng phản ứng với vắc xin.

Khi con bị cúm, lúc nào cần đi khám ngay?

Vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc cúm và cúm nặng nhưng con vẫn có thể bị cúm. Triệu chứng hay gặp là sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau mỏi người, mệt. CDC cho biết trẻ em bị nôn, tiêu chảy khi mắc cúm nhiều hơn người lớn.

Thuốc hạ sốt và thuốc khác cho trẻ chỉ dùng theo hướng dẫn của bác sĩ. Mẹ có thể gửi câu hỏi cho chuyên gia ở mục Hỏi đáp.