Bảo quản và rã đông sữa mẹ đúng cách: để được bao lâu, hâm thế nào?

Sữa mẹ vắt ra có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng, trong ngăn mát hoặc ngăn đá. Mỗi nơi có một thời hạn khác nhau. Theo CDC, sữa mới vắt để được tối đa 4 giờ ở nhiệt độ phòng.

Trong ngăn mát, sữa nên được dùng trong 4 ngày. Khi rã đông và hâm ấm, mẹ cần làm từ từ, không dùng lò vi sóng và không cấp đông lại.

Chuẩn bị trước khi vắt và trữ sữa

• Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước trước khi vắt sữa hoặc cầm túi sữa. Nếu không có nước, mẹ dùng dung dịch rửa tay chứa ít nhất 60% cồn.
• Chọn dụng cụ chứa sữa: túi trữ sữa chuyên dụng, hoặc bình thủy tinh, bình nhựa dùng cho thực phẩm có nắp kín.
• Không dùng túi lót bình dùng một lần hay các loại túi không dành cho sữa mẹ.
• Vệ sinh dụng cụ: NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) khuyên tiệt trùng bình chứa và bộ phận máy hút sữa.
• Ghi ngày vắt lên mỗi túi hoặc bình. Nếu gửi sữa ở nhà trẻ, mẹ ghi thêm tên bé.

Cách vắt sữa bằng tay

Vắt bằng tay không cần dụng cụ và hữu ích khi ngực căng hoặc mẹ cần lấy ít sữa. NHS hướng dẫn các bước như sau:

1. Rửa tay sạch và chuẩn bị sẵn bình hoặc cốc sạch để hứng sữa.
2. Nếu muốn, mẹ xoa nhẹ bầu ngực theo đường dài từ phía nách về núm vú.
3. Dùng một tay đỡ bầu ngực, ngón cái và ngón trỏ tạo thành hình chữ C.
4. Đặt hai ngón tay cách gốc núm vú vài centimet, ép nhẹ rồi thả ra.
5. Lặp lại theo nhịp đều, không trượt ngón tay trên da.
6. Khi sữa chảy chậm lại, xoay ngón tay sang vùng khác của bầu ngực.
7. Khi một bên chảy chậm, đổi sang bên kia, tới khi sữa chỉ nhỏ giọt rất chậm.

Mới đầu sữa có thể chỉ ra vài giọt. Mẹ cứ kiên nhẫn, vắt đều tay và nhẹ nhàng, không nặn mạnh gây đau.

Sữa mẹ để được bao lâu?

Theo hướng dẫn của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ)

• Nhiệt độ phòng (từ 25°C trở xuống): tối đa 4 giờ.
• Ngăn mát tủ lạnh: dùng trong 4 ngày.
• Ngăn đá hoặc tủ đông: nên dùng trong khoảng 6 tháng để giữ chất lượng, chấp nhận được tới 12 tháng.
• Túi giữ lạnh có đá: tối đa 24 giờ khi đi đường. Tới nơi, mẹ dùng ngay, cho vào ngăn mát hoặc cấp đông.

Theo hướng dẫn của NHS

NHS cho phép giữ sữa trong ngăn mát tới 8 ngày nếu tủ luôn ở 4°C hoặc lạnh hơn. Nếu không chắc nhiệt độ tủ, hoặc tủ ở mức 5 đến 10°C, mẹ nên dùng trong 3 ngày.

Trong ngăn đá nhỏ của tủ lạnh, sữa để được 2 tuần. Trong tủ đông từ -18°C trở xuống, sữa để được tới 6 tháng.

Mẹo cất trữ sữa trong tủ lạnh

• Để sữa ở phía trong ngăn mát hoặc ngăn đá, không để ở cánh cửa tủ vì nhiệt độ hay thay đổi.
• Nếu không dùng hết trong 4 ngày, hãy cấp đông ngay.
• Mỗi túi chỉ nên trữ khoảng 60 đến 120 ml, tương đương một cữ bú, để tránh phải bỏ phí.
• Chừa khoảng 2,5 cm ở miệng túi hoặc bình, vì sữa nở ra khi đông.
• Dùng sữa cũ trước, theo nguyên tắc vào trước, ra trước.

Rã đông sữa mẹ đúng cách

• Cách nên ưu tiên: rã đông chậm trong ngăn mát tủ lạnh qua đêm.
• Khi cần nhanh: ngâm túi sữa vào bát nước ấm hoặc để dưới vòi nước ấm.
• Không rã đông bằng lò vi sóng.

Sữa rã đông trong ngăn mát nên dùng trong 24 giờ, tính từ lúc tan hết đá. Khi sữa đã về nhiệt độ phòng hoặc được hâm ấm, mẹ cho bé dùng trong 2 giờ.

Không cấp đông lại sữa đã rã đông. Đây là lưu ý chung của cả CDC và NHS.

Hâm sữa và cho bé bú

Bé có thể bú sữa ở nhiệt độ phòng, hoặc sữa lạnh nếu bé chịu. Nếu muốn hâm ấm, mẹ làm như sau:

1. Giữ nguyên nắp kín, đặt bình hoặc túi sữa vào bát nước ấm vài phút.
2. Hoặc để dưới vòi nước ấm, không dùng nước nóng.
3. Lắc xoay nhẹ để phần chất béo bị tách lớp hòa đều trở lại.
4. Nhỏ vài giọt lên cổ tay để thử độ ấm trước khi cho bé bú.

Không hâm sữa trên bếp hay bằng lò vi sóng. NHS lưu ý lò vi sóng làm sữa nóng không đều, có điểm rất nóng dễ gây bỏng miệng bé.

Với sữa bé bú dở, CDC khuyên dùng trong 2 giờ, còn NHS khuyên trong 1 giờ. Quá thời gian này, mẹ hãy bỏ phần sữa thừa.

Các mốc trên dành cho bé khỏe mạnh ở nhà. Nếu bé sinh non hoặc đang điều trị tại viện, mẹ hãy hỏi nhân viên y tế về cách trữ sữa phù hợp. Mẹ cũng có thể gửi câu hỏi qua mục Hỏi đáp.