Cách cho bé ngậm bắt vú đúng: các bước, dấu hiệu nhận biết và tư thế bú

Bé ngậm bắt vú đúng khi ngậm được một miếng lớn của bầu vú, chứ không chỉ ngậm núm vú. Khi đó bé bú hiệu quả, mẹ không bị đau và nguồn sữa được duy trì tốt.

Mẹ và bé cần thời gian để cùng tập luyện. Các bước dưới đây dựa theo hướng dẫn của NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh). Phần dấu hiệu và tư thế bú tham khảo UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc).

Vì sao ngậm bắt vú đúng lại quan trọng?

Theo UNICEF, khớp ngậm tốt mang lại nhiều lợi ích cho cả mẹ và bé:

• Giúp bé mút tốt và lấy được sữa hiệu quả.
• Giúp mẹ duy trì nguồn sữa dồi dào.
• Phòng đau và nứt núm vú.

UNICEF nhấn mạnh cho con bú không nên gây đau. Đau hoặc nứt núm vú thường là dấu hiệu bé chưa ngậm bắt vú đúng.

Bắt đầu sớm từ những giờ đầu

UNICEF khuyên cho bé bú ngay trong giờ đầu sau sinh. Sữa non là dòng sữa đầu tiên màu vàng nhạt, giúp bảo vệ bé khỏi nhiều bệnh.

Da kề da sớm và để bé nằm cùng phòng với mẹ cũng giúp việc cho bú thuận lợi hơn. Ngược lại, cho bú theo giờ cố định hoặc cữ bú quá ngắn có thể làm sữa ít đi.

Chuẩn bị tư thế trước khi cho bú

• Mẹ ngồi hoặc nằm thoải mái: dùng gối, đệm đỡ lưng và tay, thả lỏng vai.
• Bế bé sát người mẹ: bé quay mặt về phía vú, ngực bé áp vào người mẹ.
• Đầu và thân bé thẳng hàng: bé sẽ khó nuốt nếu đầu và cổ bị vặn.
• Đỡ cổ, vai và lưng bé: để bé ngửa đầu nhẹ được. Không giữ chặt phía sau đầu bé.
• Mũi bé ngang với núm vú: đây là điểm bắt đầu cho các bước tiếp theo.

Các bước giúp bé ngậm bắt vú

1. Bế bé sát người, mũi bé ngang với núm vú.
2. Để đầu bé hơi ngửa ra sau, môi trên chạm nhẹ vào núm vú. Việc này kích thích bé há miệng.
3. Chờ tới khi bé há miệng thật rộng.
4. Nhanh chóng đưa bé vào vú từ phía dưới, cằm bé chạm vú trước, đầu vẫn hơi ngửa.
5. Hướng núm vú về phía vòm miệng bé để bé ngậm được một miếng lớn.

NHS nhấn mạnh: luôn đưa bé vào vú và để bé tự ngậm. Mẹ không nên cúi người hay đẩy vú vào miệng bé.

Nếu thấy đau hoặc bé chỉ ngậm phần núm vú, mẹ cho bé nhả ra rồi bắt đầu lại từ bước đầu. UNICEF khuyên mẹ kiên nhẫn, vì cho con bú cần thời gian và luyện tập.

Dấu hiệu bé ngậm bắt vú tốt

Theo tờ hướng dẫn của UNICEF, có 4 dấu hiệu ngậm bắt vú tốt:

1. Miệng bé mở rộng.
2. Thấy quầng vú (vùng da sẫm màu quanh núm vú) phía trên miệng bé nhiều hơn phía dưới.
3. Môi dưới của bé trề ra ngoài.
4. Cằm bé chạm vào vú mẹ.

Ngoài ra, NHS cho biết má bé căng tròn khi bú. Bé bắt đầu bằng vài lần mút nhanh, sau đó mút chậm và sâu hơn, mẹ nghe được tiếng nuốt.

Những lần mút đầu có thể hơi mạnh, nhưng sau đó mẹ không nên thấy đau. Bé thường bình tĩnh khi bú và tự nhả vú khi đã no.

Mẹ để bé bú hết một bên tới khi tự nhả, rồi mời bé bú tiếp bên kia. NHS gợi ý đổi bên bắt đầu ở mỗi cữ bú.

Các tư thế cho con bú

UNICEF giới thiệu một số tư thế phổ biến. Mẹ có thể thử nhiều tư thế để tìm cách thoải mái cho cả hai:

• Bế ru: tư thế phổ biến nhất, ngực bé áp vào ngực mẹ để bé không phải quay đầu.
• Bế chéo: đỡ đầu bé bằng bàn tay thay vì khuỷu tay, hữu ích khi mới tập cho bú.
• Bế kẹp nách: thân bé nằm dọc cẳng tay mẹ, chân bé ở dưới nách. Tư thế này hợp khi mẹ căng tức sữa hoặc đau núm vú.
• Nằm nghiêng: mẹ nằm nghiêng, kê gối đỡ sau lưng.
• Ngả lưng: mẹ ngả người ra sau, bé nằm áp trên người mẹ, da kề da.

NHS lưu ý không cho bé bú khi bé đang ở trong địu hay túi đeo. Mẹ hãy đưa bé ra khỏi địu rồi mới cho bú.

Bé bú có đủ không và khi nào cần hỗ trợ?

• Tã ướt: từ khoảng ngày thứ 5, bé có ít nhất 6 tã ướt đẫm mỗi 24 giờ.
• Phân: từ ngày thứ 4, bé thường đi ít nhất 2 lần phân vàng, mềm mỗi ngày trong vài tuần đầu.
• Cân nặng: bé sụt cân nhẹ trong 3 đến 4 ngày đầu, sau đó tăng cân đều.
• Số cữ bú: UNICEF khuyên cho bé bú theo nhu cầu, ít nhất 8 đến 12 lần mỗi ngày.

Mẹ nên nhờ nữ hộ sinh hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ xem một cữ bú nếu đau núm vú kéo dài. Núm vú nứt, chảy máu, hoặc bé không tăng cân, quấy khóc khi bú cũng là lúc cần hỗ trợ.