Chăm sóc vết mổ sau sinh tại nhà: vệ sinh, vận động và dấu hiệu cần đi khám

Sau sinh mổ, mẹ cần giữ vết mổ sạch, khô, theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng và tăng vận động từ từ. Theo ACOG (Hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ), vùng bụng thường cần vài tuần để lành.

Mổ lấy thai là một cuộc phẫu thuật lớn. Vì vậy, thời gian hồi phục thường lâu hơn sinh thường. Mẹ cần được nghỉ ngơi và có người thân hỗ trợ trong những tuần đầu.

Vết mổ trông như thế nào và lành ra sao?

Theo NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh), vết mổ thường là đường ngang dài khoảng 10 đến 20 cm. Vết mổ nằm ngay dưới đường viền quần lót, ít khi là đường dọc ở dưới rốn.

Lúc đầu, sẹo thường có màu đỏ rồi nhạt dần theo thời gian. Trên làn da sẫm màu, sẹo có thể để lại vệt nâu hoặc trắng.

Da có thể được đóng bằng chỉ tự tiêu, chỉ thường, ghim hoặc keo dán phẫu thuật. Chỉ không tự tiêu và ghim thường được cắt, tháo sau 5 đến 7 ngày.

Trong những ngày đầu, mẹ có thể thấy đau hoặc tê quanh vết mổ. ACOG cho biết đây là cảm giác thường gặp trong quá trình hồi phục.

Những ngày đầu ở viện

Theo NHS, ống thông tiểu thường được giữ ít nhất 12 giờ sau mổ. Mẹ được khuyến khích ăn uống khi thấy đói, khát và vận động sớm.

Nếu không có biến chứng, đa số mẹ được về nhà sau 1 đến 2 ngày. Mẹ nên nhờ người đưa về, vì chưa thể tự lái xe trong vài tuần.

Vệ sinh vết mổ đúng cách tại nhà

Ở viện, vết mổ thường được băng ít nhất 24 giờ. Khi về nhà, mẹ chăm sóc vết mổ theo những bước sau:

• Làm sạch nhẹ nhàng mỗi ngày: rửa theo cách nhân viên y tế hướng dẫn, sau đó thấm khô, không chà xát.
• Giữ vết mổ khô thoáng: mặc quần áo rộng và đồ lót bằng vải cotton.
• Chỉ bôi thuốc khi có chỉ định: mọi loại thuốc hay sản phẩm bôi lên vết mổ đều cần bác sĩ đồng ý.
• Quan sát vết mổ mỗi ngày: để sớm nhận ra dấu hiệu nhiễm trùng.
• Tái khám đúng hẹn: để cắt chỉ hoặc tháo ghim nếu cần.

Sau mổ, mẹ vẫn ra sản dịch, tức máu và dịch từ tử cung, trong khoảng 4 đến 6 tuần. Hãy dùng băng vệ sinh thay vì tampon để giảm nguy cơ nhiễm trùng.

Theo ACOG, mẹ không nên đặt bất cứ thứ gì vào âm đạo hoặc quan hệ tình dục trong vài tuần đầu. Điều này giúp phòng nhiễm trùng khi cơ thể đang hồi phục.

Giảm đau và nghỉ ngơi

Đau quanh vết mổ thường rõ nhất trong vài ngày đầu. Với một số mẹ, cảm giác đau có thể kéo dài vài tuần.

Mẹ dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ. Hãy báo bác sĩ nếu đang cho con bú, vì một số thuốc giảm đau không phù hợp với mẹ cho con bú.

Mẹ cũng có thể thấy co thắt bụng nhẹ, nhất là khi cho con bú. Theo ACOG, đây là cảm giác thường gặp trong lúc hồi phục.

Ngủ được lúc nào, mẹ hãy tranh thủ lúc đó. Hãy nhờ người thân lo việc nhà, nấu ăn và chăm các con lớn để mẹ có thời gian nghỉ.

Vận động thế nào sau sinh mổ?

Theo NHS, mẹ nên vận động nhẹ nhàng, ví dụ đi bộ mỗi ngày, để giảm nguy cơ cục máu đông. Tuy vậy, mẹ không nên gắng sức quá mức.

• Những lần đầu ra khỏi giường: nên có người đỡ bên cạnh.
• Bế con: mẹ vẫn có thể bế và ẵm bé khi ở nhà.
• Mang vác: tránh nhấc vật nặng hơn em bé trong thời gian đầu.
• Lái xe, tập thể dục, quan hệ tình dục: chỉ làm lại khi mẹ thấy sẵn sàng và không khó chịu. Thường mất khoảng 6 tuần.

Dấu hiệu bất thường mẹ cần chú ý

Nhiễm trùng vết mổ và cục máu đông là hai biến chứng cần được điều trị sớm. Mẹ hãy liên hệ bác sĩ ngay khi thấy:

• Vết mổ đỏ hơn, sưng hơn hoặc đau tăng dần.
• Vết mổ chảy mủ, chảy dịch hoặc có mùi hôi.
• Sốt từ 38°C trở lên, có thể kèm ớn lạnh.
• Đau nhiều, đau khi đi tiểu hoặc bị rò rỉ nước tiểu.
• Ra máu âm đạo nhiều.
• Sưng, đau hoặc nóng ở bắp chân.
• Ho hoặc khó thở.

Sau khi vết mổ đã lành

Sẹo mổ sẽ mờ dần theo thời gian và thường được lông mu che khuất. Theo NHS, phần lớn mẹ từng sinh mổ không gặp vấn đề gì ở lần mang thai sau.

Nhiều mẹ vẫn có thể sinh thường ở lần sau. Mẹ nhớ kể với bác sĩ về lần mổ trước ngay từ những lần khám thai đầu tiên.

Ngoài vết mổ, mẹ cũng cần quan tâm tới cảm xúc của mình. Nếu thấy buồn bã, lo lắng kéo dài, mẹ hãy chia sẻ với người thân và nhân viên y tế.