Đuối nước ở trẻ em: nguy cơ ngay trong nhà và cách phòng theo WHO

Đuối nước có thể xảy ra ngay trong nhà, chỉ với vài phân nước trong chậu tắm, xô hay bể chứa. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), trẻ nhỏ có thể đuối nước rất nhanh và không gây tiếng động. Cách phòng quan trọng là luôn có người lớn trông sát khi trẻ ở gần nước, và che chắn mọi nguồn nước trong nhà.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố báo cáo toàn cầu đầu tiên về phòng chống đuối nước năm 2024. Báo cáo cho thấy trẻ nhỏ là nhóm chịu thiệt hại nặng nề.

Đuối nước ở trẻ em: những con số đáng lo

Theo báo cáo của WHO:

• Năm 2021, thế giới có khoảng 300.000 người tử vong do đuối nước, tương đương hơn 30 người mỗi giờ.
• Khoảng 24% số ca tử vong (73.000 người) là trẻ dưới 5 tuổi. Thêm 19% (57.000 người) là trẻ 5 đến 14 tuổi.
• Trẻ dưới 5 tuổi có tỷ lệ tử vong do đuối nước cao nhất, khoảng 10,9 ca trên 100.000 dân.
• Đuối nước là nguyên nhân tử vong đứng thứ tư ở trẻ 1 đến 4 tuổi, thứ ba ở trẻ 5 đến 14 tuổi.
• Khoảng 92% ca tử vong xảy ra ở các nước thu nhập thấp và trung bình.

Với Việt Nam, WHO ước tính năm 2021 có khoảng 7.700 người tử vong do đuối nước. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em giai đoạn 2021 đến 2030 (Quyết định 1248/QĐ-TTg ngày 19/7/2021). Chương trình đặt mục tiêu giảm 20% số trẻ em tử vong do đuối nước vào năm 2030.

Vì sao trẻ nhỏ dễ đuối nước?

WHO giải thích trẻ nhỏ chưa biết đánh giá nguy hiểm và chưa có kỹ năng bơi, kỹ năng an toàn dưới nước. Nguy cơ tăng lên khi trẻ tiếp xúc với nước mà không có người lớn trông chừng.

Trẻ tập đi rất tò mò. Bé có thể chúi đầu vào xô nước, chậu giặt hay bồn cầu và không tự nhấc đầu lên được. Theo AAP, phần lớn ca đuối nước ở trẻ trong nhà xảy ra ở bồn tắm, thường vào lúc người lớn lơ là trong chốc lát.

Nguy cơ trong nhà và cách phòng

WHO khuyến nghị lắp rào chắn để trẻ không tự tiếp cận được nguồn nước. Áp dụng trong nhà, mẹ có thể làm như sau:

Giờ tắm

• Không bao giờ để bé ở một mình trong chậu, bồn tắm, dù chỉ một phút để nghe điện thoại hay lấy khăn.
• AAP khuyên không để trẻ dưới 6 tuổi tự tắm một mình, không giao cho anh chị nhỏ tuổi trông em tắm.
• Chuẩn bị sẵn khăn, quần áo trước khi tắm. Tắm xong đổ nước ngay, rút nút xả bồn tắm.

Xô, chậu, chum, bể, giếng

• Đổ hết nước trong xô, chậu, thau sau khi dùng. Không để thùng chứa nước mở nắp mà không có người trông.
• Đậy kín, khóa nắp bể nước, chum, vại, giếng. Rào chắn ao, mương gần nhà.
• Đóng cửa nhà tắm, có thể gắn chốt cao. Gắn khóa nắp bồn cầu khi bé đang tập đi.

Khi ra ngoài gần nước

• Phân công rõ một người lớn trông trẻ. Người này không dùng điện thoại, không uống rượu bia khi đang trông.
• Theo CDC, trẻ cần mặc áo phao khi ở trong và gần sông, hồ, biển. Phao bơm hơi, đồ chơi bằng xốp không phải là dụng cụ an toàn.
• Trẻ đã học bơi vẫn cần người lớn trông sát.

Dạy trẻ kỹ năng an toàn dưới nước

WHO khuyến nghị dạy trẻ trong độ tuổi đi học kỹ năng bơi cơ bản, an toàn dưới nước và cách cứu người an toàn. Theo AAP, trẻ có thể bắt đầu học bơi sau 1 tuổi, tùy mức sẵn sàng của từng bé. Mẹ có thể hỏi bác sĩ nhi khi phân vân.

Quyết định 1248/QĐ-TTg đặt mục tiêu 60% trẻ từ 6 đến dưới 16 tuổi biết bơi an toàn vào năm 2030. Với trẻ mầm non, WHO khuyến nghị có nơi an toàn, xa nguồn nước, với người trông trẻ có năng lực.

Hãy dạy trẻ những quy tắc đơn giản:

• Không tự ra ao, hồ, sông khi không có người lớn.
• Không cúi xuống bể, giếng để lấy đồ.
• Thấy bạn đuối nước thì gọi người lớn, không tự nhảy xuống cứu.

Khi trẻ bị đuối nước: sơ cứu thế nào?

Theo Hội Chữ thập đỏ Anh, người cứu không được tự đặt mình vào nguy hiểm, nếu không chính mình cũng có thể đuối nước. Khi đã đưa trẻ lên bờ:

• Ngửa đầu trẻ ra sau, xem ngực có phồng lên, có nghe, thấy hơi thở không.
• Nhờ người khác gọi 115 ngay. Nếu chỉ có một mình, làm hồi sinh tim phổi 1 phút rồi mới gọi.
• Trẻ không thở: thổi ngạt 5 lần, rồi ép tim 30 lần ở giữa ngực, nhanh và mạnh, khoảng 2 lần mỗi giây. Sau đó lặp lại 2 lần thổi ngạt, 30 lần ép tim.
• Trẻ mở mắt, thở lại, ho hoặc phát ra tiếng: dừng ép tim, lau khô và giữ ấm cho trẻ.

Hội Chữ thập đỏ Anh lưu ý thổi ngạt đặc biệt quan trọng vì phổi trẻ có thể chứa nước. Cha mẹ, ông bà và người chăm trẻ nên học hồi sinh tim phổi, như AAP khuyến nghị.