Sưởi than trong phòng kín khi ở cữ: nguy cơ ngộ độc khí CO cho mẹ và bé

Không nên đốt than để sưởi trong phòng đóng kín cửa, kể cả khi mẹ đang ở cữ và trời lạnh. Than cháy sinh ra khí carbon monoxide (CO). Đây là khí không màu, không mùi, có thể khiến cả mẹ và bé bị ngộ độc trong lúc ngủ mà không hề hay biết.

Cục Quản lý Môi trường y tế (Bộ Y tế) khuyến cáo tuyệt đối không dùng than củi, than tổ ong để đốt và sưởi ấm trong phòng kín. Mẹ có thể giữ ấm cho mình và con bằng những cách an toàn hơn, trình bày ở cuối bài.

Khí CO nguy hiểm thế nào?

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) mô tả CO là khí không màu, không mùi, gây tử vong mà không báo trước. Khi hít vào, CO cản trở việc đưa oxy đến các cơ quan, nhất là tim và não.

Một chậu than đặt trong phòng nhỏ, cửa đóng kín, là điều kiện để khí CO tích tụ dần. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng xếp việc dùng lò nướng than, bếp than trong nhà vào các nguyên nhân gây ngộ độc CO.

CDC lưu ý người đang ngủ có thể tử vong do ngộ độc CO trước khi kịp có triệu chứng. Đây là lý do việc sưởi than qua đêm đặc biệt nguy hiểm.

Vì sao mẹ sau sinh và trẻ sơ sinh cần cẩn thận hơn?

Theo CDC, trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh tim, thiếu máu hoặc bệnh hô hấp dễ bị ảnh hưởng bởi CO hơn. Hướng dẫn lâm sàng của CDC cũng xếp phụ nữ có thai và trẻ nhỏ vào nhóm nguy cơ.

Bộ Y tế cũng nêu người già, trẻ nhỏ và phụ nữ có thai là nhóm nguy cơ cao khi trời rét. Trong những ngày ở cữ, mẹ và bé thường ở lâu trong một phòng, đóng kín cửa vì sợ gió. Mẹ lại hay mệt và ngủ sâu do thức đêm cho con bú. Những điều này khiến dấu hiệu ngộ độc dễ bị bỏ qua.

Dấu hiệu ngộ độc khí CO

Theo NHS và CDC, triệu chứng thường gặp gồm:

• Đau đầu, chóng mặt.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Mệt, yếu người, lú lẫn.
• Đau ngực, đau cơ, khó thở.
• Mặt nóng bừng, đỏ; nhìn mờ.

CDC cho biết các triệu chứng này hay bị nhầm với cảm cúm. NHS gợi ý một dấu hiệu dễ nhận ra: triệu chứng nặng lên khi ở trong căn phòng có nguồn khí độc, và đỡ hơn khi ra ngoài.

Trẻ nhỏ chưa biết nói ra cảm giác của mình. Nếu bé li bì, khó đánh thức, nôn hoặc bú kém trong lúc phòng đang đốt than, mẹ cần nghĩ đến ngộ độc khí và hành động ngay.

Nghi ngộ độc CO: cần làm gì ngay?

1. Đưa mọi người ra khỏi phòng, đến nơi thoáng khí. Người vào cứu không nên ở lâu trong phòng.
2. Mở toang cửa ra vào, cửa sổ. Nếu làm được an toàn, đưa chậu than ra ngoài.
3. Gọi 115. NHS khuyên gọi cấp cứu ngay khi có người khó thở, đột ngột lú lẫn, mất ý thức, yếu người hoặc đau ngực.
4. Người bất tỉnh, không thở: bắt đầu hồi sinh tim phổi theo hướng dẫn của nhân viên 115 qua điện thoại.
5. Không quay lại phòng cho đến khi đã được tư vấn.

Ở bệnh viện, người bệnh thường được xét nghiệm máu để đo mức CO và cho thở oxy qua mặt nạ. CDC khuyên người đã ra viện cần được dặn dò về biến chứng thần kinh có thể xuất hiện muộn. Nên khám lại sau khoảng 2 tuần.

Giữ ấm cho mẹ và bé thế nào cho an toàn?

Theo khuyến cáo chăm sóc sức khỏe mùa rét của Bộ Y tế:

• Không dùng than củi, than tổ ong để sưởi trong phòng kín.
• Nếu trời quá lạnh và buộc phải dùng than: chỉ dùng trong thời gian ngắn, mở hé cửa để thông khí, chỉ sưởi khi mọi người còn thức, không sưởi qua đêm.
• Máy sưởi điện, đèn sưởi đặt cách người khoảng 1 đến 2 m, không chiếu thẳng vào người, nhất là trẻ nhỏ, vì có thể gây bỏng và khô da.

Mẹ có thể giữ ấm bằng quần áo, tất, mũ phù hợp và đóng cửa tránh gió lùa trực tiếp. Phòng vẫn cần có chỗ thông khí, không bịt kín hoàn toàn.

Sưởi than trong phòng kín là thói quen có thể gây hậu quả không thể cứu vãn. Một chút thay đổi trong cách giữ ấm sẽ giúp những ngày ở cữ của mẹ và bé an toàn hơn.