Mẹ bầu và cúm mùa: vì sao nên tiêm vắc xin cúm khi mang thai?

Mẹ bầu nên tiêm vắc xin cúm. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) đều khuyến nghị điều này. Vắc xin cúm dạng tiêm có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ.

Một mũi tiêm mang lại hai lợi ích. Mẹ được bảo vệ khỏi cúm nặng. Bé được nhận kháng thể từ mẹ, giúp phòng cúm trong những tháng đầu, khi bé chưa đủ tuổi để tiêm.

Vì sao cúm đáng lo hơn khi mang thai?

WHO công bố tài liệu định hướng về vắc xin cúm vào tháng 5/2022. Tài liệu xếp phụ nữ mang thai và phụ nữ trong 2 tuần sau sinh vào nhóm có nguy cơ cúm nặng hoặc biến chứng.

Các nghiên cứu tổng hợp được WHO dẫn cho thấy mẹ bầu mắc cúm dễ phải nhập viện hơn. Nguy cơ này cao gấp khoảng 7 lần so với phụ nữ không mang thai. Nguy cơ càng tăng nếu mẹ có bệnh nền như hen suyễn, đái tháo đường, béo phì.

Một tổng quan được WHO trích dẫn cho thấy cúm khi mang thai làm tăng nguy cơ thai chết lưu. CDC cũng lưu ý sốt là triệu chứng hay gặp của cúm. Một số nghiên cứu ghi nhận sốt khi mang thai có liên quan đến dị tật ống thần kinh ở thai nhi.

Vắc xin cúm bảo vệ mẹ và bé như thế nào?

Khi mẹ tiêm vắc xin, cơ thể mẹ tạo ra kháng thể chống virus cúm. Một phần kháng thể này truyền qua nhau thai sang con.

Theo WHO, trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa được tiêm vắc xin cúm vì vắc xin cho hiệu quả hạn chế ở lứa tuổi này. Cách bảo vệ bé trong giai đoạn đó là mẹ tiêm phòng khi mang thai. CDC cho biết bé được bảo vệ khỏi cúm và nhập viện do cúm trong vài tháng sau sinh.

Kháng thể còn có thể truyền sang bé qua sữa mẹ, nếu mẹ tiêm khi mang thai hoặc khi đang cho con bú.

Vắc xin cũng bảo vệ chính người mẹ. Các thử nghiệm được WHO tổng hợp cho thấy vắc xin giúp giảm khoảng một nửa số ca cúm ở mẹ bầu.

Tiêm vắc xin cúm khi mang thai có an toàn không?

Vắc xin cúm bất hoạt chứa virus đã bị làm mất khả năng gây bệnh. Theo WHO, loại vắc xin này đã được tiêm cho phụ nữ mang thai trong khoảng 50 năm. Các nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng vắc xin gây hại cho mẹ hay em bé.

Những nghiên cứu này đã xem xét cả thai chết, sảy thai và dị tật bẩm sinh. WHO kết luận nguy cơ khi mẹ mắc cúm cao hơn nguy cơ từ vắc xin cúm bất hoạt.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), tác dụng phụ thường nhẹ và hết sau 1 đến 2 ngày. Mẹ có thể bị đau chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc đau mỏi cơ. Vắc xin dạng tiêm không chứa virus sống nên không thể gây bệnh cúm.

Nên tiêm khi nào và ở đâu?

WHO khuyến nghị có thể tiêm ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, tốt hơn là trước khi mùa cúm bắt đầu. WHO cũng khuyến nghị tiêm vắc xin cúm hằng năm, trước khi mùa cúm bắt đầu.

Tại Việt Nam, vắc xin cúm chưa nằm trong lịch tiêm chủng thường xuyên của Chương trình tiêm chủng mở rộng. Theo Thông tư 52/2025/TT-BYT, cúm thuộc danh mục vắc xin bắt buộc khi có dịch. Mẹ bầu có thể tiêm vắc xin cúm tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ.

Một số điều mẹ nên lưu ý:

• Mang theo sổ khám thai và báo tuần thai cho nhân viên y tế.
• Nói rõ tiền sử dị ứng, bệnh nền và các vắc xin đã tiêm trong thai kỳ.
• Nếu đang sốt cao, mẹ nên hoãn tiêm đến khi khỏe lại, theo khuyến nghị của NHS.
• Vắc xin cúm có thể tiêm cùng thời điểm với một số vắc xin khác cho mẹ bầu. Mẹ hỏi nhân viên y tế để có lịch phù hợp.

Nếu mẹ bầu bị cúm thì làm gì?

CDC khuyên mẹ bầu có triệu chứng cúm nên liên hệ bác sĩ ngay. Triệu chứng thường gặp là sốt, ớn lạnh, ho, đau họng, sổ mũi, đau mỏi người, đau đầu và mệt mỏi.

CDC khuyến nghị điều trị thuốc kháng virus sớm cho mẹ bầu nghi mắc hoặc đã xác định mắc cúm. Thuốc chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ. Mẹ không tự mua thuốc hạ sốt hay thuốc cảm, mà nên hỏi bác sĩ cách hạ sốt an toàn.

Các dấu hiệu trên chưa phải là tất cả. Khi thấy trong người khác thường hoặc lo lắng, mẹ cứ đi khám, không cần chờ.

Trong mùa cúm, mẹ nên rửa tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc với người đang ốm. Mẹ cũng nên nghỉ ngơi đủ, ăn uống đầy đủ để giữ sức khỏe trong thai kỳ.