Ngày Sức khỏe Thế giới 7/4/2025: thông điệp của WHO về sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh

Ngày Sức khỏe Thế giới 7/4/2025, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn chủ đề sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh. Khẩu hiệu của chiến dịch là "Healthy beginnings, hopeful futures", được Cục Dân số (Bộ Y tế) dịch là "Khởi đầu lành mạnh, tương lai đầy hy vọng".

Thông điệp chính: phần lớn ca tử vong của mẹ và trẻ sơ sinh có thể phòng ngừa. WHO cũng kêu gọi quan tâm sức khỏe lâu dài của người mẹ, không chỉ dừng ở việc vượt cạn an toàn. Chiến dịch kéo dài suốt một năm.

Vì sao WHO chọn chủ đề này?

Theo tin Cục Dân số đăng lại, mỗi năm gần 300.000 phụ nữ tử vong do mang thai hoặc sinh con. Hơn 2 triệu trẻ sơ sinh tử vong trong tháng đầu đời, và khoảng 2 triệu trẻ khác chết lưu. Tính ra, cứ 7 giây lại có một ca tử vong có thể phòng ngừa.

Cũng trong ngày 7/4/2025, WHO và các tổ chức Liên Hợp Quốc công bố báo cáo về xu hướng tử vong mẹ. Một số điểm chính:

• Năm 2023, ước tính khoảng 260.000 phụ nữ tử vong do nguyên nhân liên quan đến thai sản, tức khoảng 2 phút có một ca.
• Tỷ số tử vong mẹ toàn cầu là 197 trên 100.000 trẻ đẻ sống, giảm 40% so với năm 2000.
• Tốc độ giảm đã chậm lại từ năm 2016, chưa đủ để đạt mục tiêu phát triển bền vững.

Với Việt Nam, báo cáo ước tính tỷ số tử vong mẹ năm 2023 khoảng 48 trên 100.000 trẻ đẻ sống, tương đương khoảng 660 ca. Đây là số ước tính, có khoảng dao động từ 31 đến 69.

Báo cáo nhấn mạnh gần như mọi ca tử vong mẹ đều có thể phòng ngừa. Nguyên nhân trực tiếp thường gặp là băng huyết, rối loạn tăng huyết áp khi mang thai và phá thai không an toàn. Các bệnh mạn tính của mẹ là nguyên nhân gián tiếp.

Ba trọng tâm của chiến dịch

Theo trang chiến dịch của WHO, Ngày Sức khỏe Thế giới 2025 tập trung vào ba nội dung:

1. Chấm dứt tử vong mẹ và trẻ sơ sinh có thể phòng ngừa: bảo đảm mọi người được chăm sóc, và được chăm sóc một cách tôn trọng.
2. Hỗ trợ người mẹ, nói nhiều hơn về sức khỏe bà mẹ: nhìn xa hơn chuyện sống sót, chăm sóc liên tục cả trước, trong và sau sinh. WHO đề nghị nói thẳng thắn về giai đoạn sau sinh và sức khỏe tâm thần.
3. Trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái: được lựa chọn, được tiếp cận dịch vụ, được tự quyết về sức khỏe của mình.

Thông điệp dành cho mẹ và gia đình

Được lắng nghe, kể cả sau khi sinh

WHO cho rằng phụ nữ ở mọi nơi cần được chăm sóc bởi nhân viên y tế biết lắng nghe và đáp ứng nhu cầu của họ. Điều này đúng cả trong những tháng sau sinh, giai đoạn hàng triệu phụ nữ vẫn thiếu hỗ trợ.

Mẹ đừng ngại kể với bác sĩ những điều làm mình lo: đau kéo dài, khó ngủ, buồn bã, lo âu. Sức khỏe tâm thần sau sinh là một phần của sức khỏe bà mẹ.

Chủ động kế hoạch cho gia đình

Theo WHO, tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản giúp phụ nữ chủ động kế hoạch cuộc sống và bảo vệ sức khỏe của mình. Mẹ có thể trao đổi với nhân viên y tế về khoảng cách giữa các lần sinh và biện pháp tránh thai phù hợp.

Chăm sóc thiết yếu cho bé

WHO nhấn mạnh mọi trẻ cần được chăm sóc thiết yếu lúc sinh và trong tháng đầu đời. Bé cần được hỗ trợ bú mẹ, được bảo vệ khỏi chấn thương và nhiễm trùng, được giữ ấm, thở bình thường và đủ dinh dưỡng.

Mẹ có thể làm gì từ hôm nay?

• Đi khám thai ngay khi biết có thai và khám đúng hẹn. Mẹ có thể dùng công cụ tính ngày dự sinh để theo dõi tuần thai.
• Ghi lại câu hỏi trước mỗi lần khám, nhờ chồng hoặc người thân đi cùng.
• Sau sinh, tiếp tục đi khám theo lịch hẹn cho cả mẹ và bé, không chỉ khám cho con.
• Nói với người thân khi thấy mệt mỏi, buồn chán kéo dài. Gia đình có thể chia việc chăm bé để mẹ được nghỉ.
• Chuẩn bị trước nơi sinh, phương tiện đi lại và số điện thoại cấp cứu.

Ngày Sức khỏe Thế giới 2025 nhắc rằng một khởi đầu lành mạnh cho bé bắt đầu từ sức khỏe của mẹ. Mẹ có câu hỏi về thai kỳ hay giai đoạn sau sinh, có thể gửi cho chuyên gia ở mục Hỏi đáp.